Kaya ve toprak dolgu barajlar için inşaat projelerindeki maliyet belirsizliklerinin yapay zeka teknikleriyle tahmini

Bir baraj yapısının inşaatı için yaklaşık olarak otuz farklı iş kalemi bulunmaktadır. Projenin tipi, kullanılan dolgu malzemelerin miktarı, türü gibi değişkenlerden dolayı planlama ve uygulama sırasında çok fazla sayıda belirsizlik oluşmaktadır. Bu belirsizliklerden dolayı yaklaşık maliyetin hesaplanma süresi uzun bir çalışma gerektirmektedir. Yaklaşık maliyetteki belirsizlikler, işe teklif veren istekliler için de dezavantaj oluşturmakta, işi alan yüklenici firmalar verebilecekleri hatalı fiyat tekliflerinden dolayı zarara uğrayabilmekte ve işler yarıda kalabilmektedir. Yaklaşık maliyetin kısa sürede tahmini için yapay zeka ve matematiksel modeller ile yüksek doğruluk ile hesaplanabileceği yapılan literatür incelemesiyle görülmüştür. Bu çalışma kapsamında 2011 ve 2020 yılları arasında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (KİK) kapsamında ihalesi yapılmış ve sonuç ilanı açıklanmış olan 114 adet baraj ve gölet projesi incelenmiş ve yaklaşık maliyet için önemli olan iş kalemleri tespit edilmiştir. Tüm projelerde yaklaşık maliyetleri birbirleri ile ilişkilendirmek için 2020 yılı Aralık ayına göre fiyatlar güncellenmiştir. Bu faktörler kullanılarak farklı yaklaşım modelleri oluşturulmuş ve oluşturulan yaklaşımlar matematiksel modellerle test edilmiştir. Oluşturulan matematiksel modellerdeki ağırlık oranları Gri Kurt Algoritması ile hesaplanmıştır. Bu çalışma sonucunda; KİK ile baraj yapılarında ihale öncesi az verinin bulunduğu ve hızlı bir şekilde yaklaşık maliyetin tespit edilmesi gerektiği durumlarda matematiksel modeller ile yüksek doğruluk oranlarında tespit edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.