Kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan bilişsel davranışçı müdahalelerin çocukların kaygı düzeyine etkisi: Meta analiz çalışması

Bu araştırma, kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan bilişsel davranışçı terapi (BDT) müdahalelerinin çocukların kaygı düzeyine etkisinin belirlenmesi amacı ile meta-analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Bilişsel davranışçı terapinin çocukların kaygı düzeyine etkisinin incelendiği randomize kontrollü ve yarı deneysel çalışmaları belirlemek için "PubMed", "Science Direct", "Scopus", "Web of Science" ve "ULAKBİM" veri tabanları kullanılmıştır. Kapsamlı bir literatür taraması ile dahil edilme kriterlerine uygun olan çalışmalar bu araştırma için seçilmiştir. Çalışmaların metodolojik kalite değerlendirilmesi randomize kontrollü çalışmalar ve yarı-deneysel çalışmalar için Joanna Briggs Institute (JBI) tarafından geliştirilen "Kritik Değerlendirme Kontrol Listeleri" ile yapılmış olup, verilerin meta-analizinde Review Manager 5.4.1 programı kullanılmıştır. Çalışmaya 2015-2024 yılları arasında yayınlanmış olan 29 çalışma dahil edilmiştir. Araştırmaların toplam örneklem hacmi 3.028 (deney grubu:2.214 ve kontrol grubu:814)'dir. Yapılan meta-analizde kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan BDT müdahalelerinin çocukların kaygı düzeyinin düşürülmesinde etkili olduğu belirlenmiştir (SMD:-1,51, 95%: -2,07, -0,95, Z=5,28, p<0,00001). Çocuklara uygulanan BDT türlerinden en çok bilişsel davranışçı oyun terapisinin çocukların kaygı düzeyini düşürmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır (SMD: -2.41, 95%: -2,95, -1.88, Z=8.84, p<0.00001). Uygulama sonrası, 3.-6. ve 12. ay sonrası izlem testleri sonuçlarına göre BDT'nin çocukların kaygı düzeyini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalttığı saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda bu meta-analiz çalışması, çocuklarda kaygı bozukluklarının tedavisinde BDT'nin etkinliği konusunda literatüre önemli bir güncelleme sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kaygı, Çocuk, Bilişsel davranışçı terapi, Bilişsel davranışçı müdahale