Kaynaştırma eğitimi alan özel gereksinimli ortaokul öğrencilerine yönelik fen bilimleri tutum ölçeğinin geliştirilmesi

Bu çalışmada, kaynaştırma eğitimi alan özel gereksinimli ortaokul öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir Fen Bilimleri Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi ve öğrencilerin tutumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi kardeş sayısı, destek eğitimi alma durumu, destek eğitimi alma süreleri değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla oluşturulan 35 maddelik ölçek, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Artvin, Trabzon ve Gümüşhane illerinde bulunan kaynaştırma eğitimi alan 310 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Kesitsel tarama modeli kapsamında uygulanma ve hazırlanma kolaylığı nedeniyle 5'li Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Ölçeğin hazırlanmasında alan yazın taraması yapılmış, uzmanlar tarafından kontrol edilmiş ve gerekli düzeltmeler sonucu tutum ölçeği hazırlanmış ve elde edilen veriler analiz edilmiştir. Elde edilen tutum ölçeğinin yapı geçerliliğini ortaya koymak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliğini belirleyebilmek için Cronbach Alfa (α), McDonald Omega (ω) ve Guttmann λ6 analizleri yapılmıştır. Tek boyutlu ve 10 maddelik ölçeğin, toplam varyansı %32'sini açıklamakta olduğu, maddelerin faktör yüklerinin de .50 ile .68 arasında değişmekte olduğu ve Cronbach alpha katsayısının .789, McDonald omega katsayısının .794 ve Guttmann λ6 katsayısının .803 olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, ölçeğin uyum katsayılarına bakıldığında modelin veri setine iyi uyum sağladığı ve güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir değerler olduğu görülmüştür. Elde edilen bu ölçek, bazı değişkenler açısından incelenmesi için tek boyutlu 10 maddeden oluşan Kaynaştırma Öğrencilerine Yönelik Fen Bilimleri Tutum Ölçeği, kaynaştırma kapsamında olan 95 özel gereksinimli ortaokul öğrencisine uygulanarak bağımsız değişkenlerin etkisi t-testi ve ANOVA yapılarak incelenmiştir. Öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı tutumlarına cinsiyet açısından bakıldığında, kız ve erkek öğrenciler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olmadığı, destek odalarında akademik destek alma durumları açısından bakıldığında ise, destek eğitimi alan öğrencilerin lehine istatistiksel anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı tutumlarına destek eğitim aldıkları süre açısından bakıldığında, destek eğitimi aldıkları yıllarına göre oluşturulan dört grup için istatistiksel anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. 1 yıl, 2 yıl veya 3 yıl ve üzeri destek eğitimi alan öğrencilerin hiç destek eğitimi almayan öğrencilere göre fen bilimleri dersine yönelik tutumlarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı tutumlarına sınıf düzeyleri açısından bakıldığında, sınıf düzeylerine göre oluşturulan dört grup için istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel olarak bulunan anlamlı farklılığın hangi gruplardan kaynaklı olduğuna bakıldığında ise, 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin, 8. Sınıfta olan öğrencilere göre fene yönelik tutumlarının daha yüksek olduğu sonucu çıkarılmıştır. Öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı tutumlarına öğrencilerin kardeş sayısı açısından bakıldığında, kardeş sayısına göre oluşturulan üç grup için istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Kaynaştırma kapsamında eğitim alan özel gereksinimli öğrencilerin sahip oldukları kardeş sayıları, öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik tutumlarını etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar ele alındığında, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir yapıda olduğu, öğrencilerin sahip olduğu sınıf düzeyi, destek eğitimi alma durumu değişkenlerinin öğrencilerin tutumlarını etkilediği söylenebilir. Bu çalışmanın, farklı örneklem grupları ile yapılabileceği, özel gereksinimli öğrencilerin tutumunu etkileyebilecek farklı değişkenlerin incelenebileceği önerilmiş olup; çalışmanın alan yazına katkı sağlayacağı, özel gereksinimli öğrencilerin fen tutumlarını tespit etmek için kullanılabileceği düşünülmektedir.