Kazasker Mekkî Divanı (İnceleme-tahlil-metin)

Eski ihtişamlı günlerini geride bırakan Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılda artık son demlerini yaşamaya başlamıştır. Devleti ayakta tutabilmek için çeşitli devlet adamı ve aydınlar kurtuluş çareleri aramaya başlamışlardır. Bu sebeple bu yüzyılda önceki yüzyılda başlayan reform ve yenilik hareketlerinin hayata geçirilmesine devam edilmiştir. Özellikle Tanzimat'la birlikte çoğu alanda olduğu gibi edebiyatta da yenilik hareketleri başlamıştır. Ancak yapılan bu yenilikler, Şeyh Galip'ten sonra artık eski edebî niteliğini yitirmeye başlayan klâsik şiiri ihtişamlı günlerine döndürmemiş, aksine bitişini hızlandırmıştır. Tam da bu dönemde dünyaya gelen Kazasker Mehmed Mekkî Efendi, klâsik Türk şiiri geleneğinde şiirler yazmıştır. Mekkî, şiirlerini gayrı-mürettep bir Divan'da toplamıştır. Divan'ının bilinen tek nüshası Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Efendi Koleksiyonu içerisinde 34 Ae Manzum 410 arşiv numarası ile kayıtlıdır. İçerisinde 35 kaside, 10 müseddes, 4 tahmis, 1 muhammes, 4 murabba, ikisi hece ölçüsüyle yazılmış 39 şarkı, 134 gazel, 46 kıt'a, 1 mesnevi, 16 matla ve 27 müfretten oluşan 317 manzume bulunmaktadır. Şiirlerinin dili Türkçedir, Divan'da Arapça ve Farsça şiirler bulunmamaktadır. Divan'da yer alan manzumelerin çoğu din ve tasavvufi konuları içermesine rağmen çoğu beşerî aşk ve dünyevi meseleler üzerine kuruludur. O, şiirlerinde klasik Türk şiirinin ustalarından Bâkî, Nâbî ve Fuzûlî'yi örnek almıştır. Bu sebeple Mekkî'nin şiirlerinde onlardan bir iz bulmak mümkündür. Bu durum onun taklitçi bir şair olduğu hükmünü doğurmamaktadır. Şiirleri incelendiğinde Mekkî'nin kendine özgü bir üslubunun olduğu rahatlıkla söylenebilmektedir. Ayrıca manzumelerinde aruzu ustalıkla kullanmıştır. Kafiye ve redif gibi ahenkle ilgili unsurlara özen göstermiştir.