Keban Baraj Gölünde yaşayan Luciobarbus esocinus türünün hastalığa dirençli gen bölgesinin ve genetik karakterizasyonunun araştırılması

Bu yüksek lisans tezinde, Keban Baraj Gölü'nde yaşayan Luciobarbus esocinus (Heckel, 1843) türünün; Fırat ve Dicle nehirlerinde endemik olarak yaşadığı, özellikle inceleyeceğimiz Keban Baraj Gölü ve çevresi için önemli sucul ekonomik kaynaklardan biri olduğu bilinmektedir. Luciobarbus esocinus'un popülasyonlarının korunması, doğru bir balıkçılık yönetimi ve gelecekteki kültür çalışmaları için genetik karakterizasyon çalışmaları her tür için olduğu gibi bu tür için de büyük önem arz etmektedir. Çalışma aşamasında Keban Baraj Gölü'nde belirlenmiş 3 farklı lokasyondan toplanmaya çalışılarak 29 adet Luciobarbus esocinus örneği temin edilmiştir. Bu örneklerden alınan kas dokularından RNA izolasyonu, cDNA sentezi ve Real time PCR uygulamaları ile hastalığa karşı direncinin araştırılması için MH-IA ve MH-IB gen bölgelerinde gen ekspresyonları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; Luciobarbus esocinus türü için moleküler tanımlama amacıyla β-actin genine spesifik dizayn edilen primerler kullanılarak Real-Time PCR sonucunda tüm örneklerin pozitif sonuç verdikleri gözlenmiştir. Bununla birlikte hastalık direnç gen ekspresyon düzeylerinin belirlenmesi amacıyla kas dokularından izole edilen RNA'lardan elde edilen cDNA'lar kullanılarak gerçekleştirilen Real-Time PCR analizinde 1. bölgeden alınan balıklarda kontrole yakın ekspresyon değerleri gözlenirken, 2. bölgeden alınan örneklerde MH-IA geninde down-regülasyon MH-IB geninde ise upregülasyon gözlenmiştir. 3. bölgeden alınan örneklerde ise hem MH-IA hem de MH-IB genlerinde upregülasyon gözlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, aynı su kaynağı boyunca yaşamını devam ettiren Luciobarbus esocinus türünde hastalık direnç genlerinin ekspresyon seviyelerinin su kalite kriterlerinin benzer özelliklerde olması, aynı su kaynağında benzer hastalık etkenlerinin bulunması ve konağın aynı türlere maruz kalması gibi sebepler göz önünde bulundurulduğunda 3 bölgeden yapılan örneklemelerde ekspresyon seviyelerinin yakın sonuçlar verdiği görülmüştür. Keban baraj gölünde gerçekleştirilen bu çalışmanın sonuçlarının gelecek çalışmalarda geliştirilerek farklı balık türleri ve genom özelinde çalışmalar ile tüm direnç mekanizmalarının irdeleneceği yeni çalışmalara da ihtiyaç duyulmaktadır.