Kemal Tahir romanlarında yapı ve izlek

Bu çalışmada, Cumhuriyet döneminin toplumsal gerçekçi yazarlarından olan Kemal Tahir'in romanları incelendi. İnceleme, iki temel bölüm halinde oluşturuldu. Birinci bölümde yazarın her bir romanı yapı ve izlek başlıkları altında ayrı ayrı tahlil edildi. Yapı incelemesi; romanın kimliği, bakış açısı / anlatıcı düzlemi, olay örgüsü, zaman, mekan ve kişiler dünyası olmak üzere altı yapı unsuru üzerinden ele alındı. İzlek incelemesinde ise her romanda ön plana çıkan tema ve izlekler; tarih, sosyoloji, psikoloji ve felsefe bilimlerinin ışığında irdelendi. Bu bölümde yapılan çalışma neticesinde, Kemal Tahir'in bir anlatıcı olarak konumlandığı nokta, çizdiği karakterlerin genel özellikleri, olay örgüsünü oluşturuş tarzı, zaman ve mekana yüklediği misyon, kısaca roman kurgularken izlediği yöntem belirlendi. İzleksel kurgu incelemesi neticesinde, Tanzimat, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerini kapsayan romanların, geniş bir konu yelpazesine sahip olduğu görüldü. Bu üç dönemde toplumun geçirdiği evrim, savaş ve seferberlik yıllarının doğurduğu sıkıntılar, sosyal adaletsizlik, eğitim problemleri, ahlaki/idari/yönetsel yozlaşma, din/vicdan/emek istismarı, hukuk ve ceza sistemindeki aksaklıklar, Doğu ve Batı toplumlarını oluşturan tarihi şartların farklılığından kaynaklı Doğu-Batı çatışması, Anadolu insanını ortak paydada buluşturan nitelikler gibi konulara eğilen Kemal Tahir'in, Anadolu halklarının toplumsal arka planına ayna tuttuğu tespit edildi. Çalışmanın ikinci bölümünde, Kemal Tahir'in dil anlayışı açıklanarak romanlarında kullandığı dil ve üslubun özellikleri belirlendi. Yazarın yaşam öyküsü dikkate alınarak, üslubuna etki eden yaşam parçaları üzerinde duruldu. Romanlarında uyguladığı anlatım teknikleri tespit edilerek kullandığı sözcük ve cümlelerin yapısal analizi yapıldı. Böylece, eserden fikre, fikirden muharrire ulaşan bu yöntemle, sanat eserinin oluşum sürecine etki eden tüm unsurlar değerlendirildi. Anahtar Sözcükler: Kemal Tahir, roman, yapı, izlek, esaret, özgürlük, savaş, yozlaşma