Kemoterapi alan bireylerde bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitimin öfke kontrolü ve ölüm anksiyetesine etkisi

Amaç: Bu araştırma, kemoterapi alan bireylerde Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli psikoeğitimin öfke kontrolü ve ölüm anksiyetesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma ön test son test kontrol gruplu deneysel bir tasarım olarak Batman Eğitim Araştırma Hastanesi Kemoterapi Ünitesinde Şubat 2022- Haziran 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma kemoterapi alan 80 birey (40 kontrol, 40 deney) ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kontrol Altına Alınmış Öfke Ölçeği (KAAÖÖ) ve Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ) kullanılmıştır. Deney grubundaki bireylere 8 seanslık BDT temelli psikoeğitim verilmiştir. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Verilerin analizinde yüzdelik dağılım, ki kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Bulgular: Deney grubunda bulunan kemoterapi alan bireylerin BDT temelli psikoeğitim sonrası öfke kontrolü (24.67±2.74) düzeyinin kontrol grubunda yer alan kemoterapi alan bireylerin öfke kontrolü (17.20±4.52) düzeyine oranla arttığı, ölüm anksiyetesi (6.72±0.98) düzeyinin ise kontrol grubundaki kemoterapi alan bireylerin ölüm anksiyetesi (8.00±1.45) düzeyine göre azaldığı tespit edilmiştir. Araştırmada, BDT temelli psikoeğitimin deney grubunda yer alan kemoterapi alan bireylerin kontrol altına alınmış öfke ölçeği ve ölüm kaygısı ölçeği ön test ve son test toplam puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç: BDT temelli psikoeğitimin; kemoterapi alan bireylerin öfke kontrol düzeylerini artırdığı, ölüm anksiyetesi düzeylerini ise azaltığı tespit edilmiştir. BDT temelli psikoğitimin psikiyatri hemşireliği ve psikoonkoloji uygulamalarında bireylerin düşünce ve duygularını (öfke, anksiyete) düzeltmek amacıyla profesyonel bir terapotik uygulama olarak kullanılması önerilebilir. Anahtar Kelimer: Bilişsel davranışçı terapi, kanser, öfke kontrolü, ölüm anksiyetesi, psikiyatri hemşireliği, psikoeğitim.