Kentsel donatı alanlarının kentsel yaşam niteliğine katkısının belirlenmesi: Kahramanmaraş kenti örneği

Kentsel donatı alanları, bir kentin kentsel yaşam niteliğinin önemli bir tanımlayıcısıdır. Fakat hızlı kentleşme ve buna bağlı olarak gelişen kentsel sorunların etkisiyle yaşam niteliğinin azalmasına neden olmaktadır. Çalışma Kahramanmaraş kentsel alanında, kültürel mekân (kütüphane, müze, gösteri ve sergi mekanları kapsamında sinema, kültür merkezi ve fuar), açık alanlar (meydanlar) ve yeşil alanlar (kent parkı, semt parkı, mahalle parkı, çocuk bahçesi, piknik ve eğlence alanları, spor ve oyun alanları, açık yüzme havuzları) varlıkları mahalleler özelinde belirlenmiştir. Bu varlıkların kişi başına kaynak değeri ile kullanıcıya olan uzaklıkla ilişkilendirilmiş ve endekslenmiştir. Endeks değerleri, CBS yazılımı üzerinden kentsel donatı alan olanaklarının alansal olarak tanımlayan haritalara dönüştürülmüştür. Ulaşılan bulgular sonucunda varlık sayısının daha fazla olduğu kent merkezinden, kentin çeperlerine doğru varlık sayısı azalmış veya varlık görülmemiştir. Kültürel mekân, Açık ve Yeşil Alan Olanakları Seti (KAYOS) ve Endekslenmiş Kültürel Mekân, Açık ve Yeşil Alan Olanakları Seti (ENKAYOS) değerlerinin düşük çıktığı mahallelerde (Avşar, Aksu) Etkin kültürel mekân, açık ve yeşil alan olanakları seti (ETKAYOS) değerleri yüksek çıkmıştır. Kent merkezinde yüksek olanak değerlerine karşın olanak etkinliklerinin azaldığı bulunmuştur. Bu durum kentsel donatı alanları etkinliğinin belirlenmesinde kişi başına düşen değer (KBKD) ölçütünün yeterli olmadığı, bu ölçütün yanısıra etkinlik değişme değerleri ile kullanıcı ve mahalleler arası uzaklık ölçütlerinin önemi bulunmuştur. Bu çalışma da kullanılan sayısal yöntem kentsel donatı alanlarının etkinliğinin belirlenmesi ve diğer kentlerde uygulanabilir olması yönünden önemlidir.