Kentsel koruma alanlarındaki yasal ve kurumsal değişikliklerin tarihi çevreye etkisi – Karaköy Perşembe Pazarı bölgesi örneği

Türkiye'de sit kararları ile koruma altına alınan tarihi merkezlerin gereği gibi korunamadığı ve giderek bir değer yitimi sürecine girdiği gözlenmektedir. Bunun nedenleri arasında, kapsamlı ve sürdürülebilir bir koruma politikasının benimsenip uygulanmaması; planlama sisteminin bütüncül olarak ele alınmaması, kent planları ile koruma amaçlı planlar arasındaki ilişkinin sağlıklı kurulamaması gelmektedir. Kentsel alanlar ve kentsel koruma alanları birbirlerinden farklı yasal mevzuat ve örgütsel yapı içerisinde planlanmaktadır. Bu alanlarda toplumsal ve fiziki çevredeki değişmeleri yaratan süreçler esas alınarak kentsel gelişmeyi destekleyen planlar hazırlanmakta ve onaylanmaktadır. Bu sürecin dışında, genelde bu planların temel kararlarından bağımsız olarak ve koruma ölçütlerinin ana eksen olarak kabul edildiği koruma planları hazırlanmakta ve bu planlar da kendi sistemi içinde onaylanmaktadır. Bu durumda aynı kentsel mekanda birbirinden farklı ve tutarsız uygulamaların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Yine, Kentsel koruma alanları içerisinde de bütüncül bir yaklaşım söz konusu değildir. 5366 sayılı "Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkındaki Kanun" ile sit alanları içinde yenileme alanı ilanları ve projelendirmelerinin bölgenin koruma planı yaklaşımları, ilkeleri ve süreçlerinin dışında tutulması yukarıda dile getirilen kent planı-koruma planı kararlarının birlikte üretilmemesindeki benzer sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle konu ile ilgili kavramsal temelin oluşturulması için literatür araştırması yapılacak, daha sonra kentsel tarihi mekanların korunmasının yasal ve yönetsel boyutu incelenip, mevzuat değişikliklerinin ve bütünlüklü bir alanda birden fazla yasal ve kurumsal düzenlemenin kentsel koruma alanlarında yarattığı etkiler Karaköy Perşembe Pazarı Bölgesi örneği üzerinden değerlendirilecektir.