Kentsel koruma ve kentsel tasarım ilişkisi üzerine bir araştırma tokat örneği

Kentsel tasarım ve kentsel koruma kent planlama disiplini içerisinde iki önemli yaklaşımdır. Kentselsit alanlarının korunmasına yönelik bir planlama çalışmasında mekanın karakterinin korunması vesürdürülebilmesi açısından kentsel tasarıma ihtiyaç duyulmaktadır. Kentsel tasarım ve mekanboyutuyla olan ilişkinin kurulabilmesi için plan yapımı aşamasında belli kararlar ve ölçütlerbelirlemek gereklidir. Ülkemizde büyük bir tarihi zenginlikle beraber çok çeşitli dönemlere ait kültürelvarlıklar bulunmaktadır. Batıda kültürel varlıklara olan ilgi 19. yüzyılda başlamıştır. I. ve II. Dünyasavaşlarının yarattığı tahribatla kaybolan kültürel mirasa olan ilgi artmış ve modern şehircilikölçütlerine göre planlanan kentlerde de kentlerin giderek karakterini yitirdiği görülmüş buna bağlıolarak kentsel koruma ile ilgili toplantılar yapılarak kuramlar geliştirilmeye başlanmıştır. Ülkemizdeise kültürel varlıkları korumaya yönelik yasalar önce Asar-ı Atika (1874) ve daha sonra 1710 sayılıEski Eserler Kanunu (1973) çerçevesinde gelişmiştir. Fakat hızlı kentleşme süreci tarihi doku üzerindebüyük baskılar meydana getirmiştir. GEEAYK'ın (Gayrimenkul Eski Eserler Anıtlar Yüksek Kurulu)kuruluşundan (1956) bugüne tarihi çevreyi korumak için birçok gelişmeler yaşanmıştır. Fakat tarihiçevrenin korunmasında yeterli başarı elde edilmemiştir.Bu çalışma ile kentsel koruma alanları hakkında verilen kararlarda başarının elde edilmesi ve kentbütünüyle entegrasyonun sağlanması için kentsel tasarım ölçütleri araştırılmıştır. Kentsel tasarımkuramsal olarak geniş bir çerçeve sunmaktadır. Bu bağlamda kentsel tasarım disiplininden biryaklaşım bütünü ele alınarak kentsel koruma alanlarının değerlendirilip korunması yolunda üzerindedüşünülmek üzere araştırılmıştır. Bilindiği üzere planlama kendi doğasında müdahale ve iyi yöndedeğişim taşımaktadır. Öyleyse koruma alanlarını bir müzecilik anlayışı ile planlamak mümkündeğildir. Bu çalışma ile koruma alanlarında planlamanın uygulanması için gerekli temel ölçütleraraştırılarak sunulmuştur. Böylece yapacağımız müdahaleden önce bu ölçütleri düşünmeli vetasarımımızın ne kadar bu ölçütleri taşıdığı araştırılmalıdır. Böylece koruma alanları hem karakteryönünden korunur hem de mekansal karakteri bozulmamış olur. Kısaca bir performansdeğerlendirmesi yapılabilir. Bu bağlamda çalışma çalışmayı tanıtan ve bölümlere kısaca değinilengiriş, kent planlama ve kentsel tasarımın ilişkisinin araştırıldığı ve bu yöndeki ölçütlerin araştırıldığıkentsel tasarım ve kavramsal analiz, koruma amaçlı imar planına düşünsel katkıda bulunankavramların verildiği bu yönde kentsel koruma ve kent planlamanın bağlanarak ölçütleriyle yasalsüreci üzerinde durulan kentsel koruma ve kavramsal analiz, sit alanlarının niteliğinden dolayıölçütlerin birbirleriyle planlama bütününde bağlandığı kentsel koruma ve kentsel tasarım ilişkisi,ölçütler bazında değerlendirilen koruma amaçlı imar planı Tokat örneği, sonuç ve değerlendirmekısmıyla altı ana bölümden oluşmaktadır.Anahtar kelimeler: Kentsel koruma, kentsel tasarım, kentsel koruma alanlarında kentsel tasarımölçütleri ilişkisi, TokatJÜRİ:Prof. Dr. Zekai GÖRGÜLÜ (DANIŞMAN) Kabul Tarihi: 10.07.2006Prof. Dr. Zekiye YENEN Sayfa Sayısı: 114Prof. Dr. Aykut KARAMAN