Kerbelâ vakasından sonra Hz. Ali evlâdının Emevi halifeleriyle ilişkileri (680-720)

Kerbela hadisesi İslâm tarihini önemli ölçüde etkilemiş bir olaydır. Vakanın akabinde İslâm toplumu içerisinde yaşananlar düşünüldüğünde; bu olayın tarihin seyrini ne denli değiştirdiği pek önem arz eden bir husus olmuştur. Üzerine din, edebiyât ve tarih alanında geniş bir literatür oluşmuş ve özellikle Şii gelenek; kendisini bu alanlar üzerinden tanımlama, tanıtma ihtiyacı gütmüştür. Ehl-i sünnetin de Kerbelâ'ya kayıtsız kaldığı söylenemez. Kerbelâ vakasının dinî fırkaların oluşumuna kaynaklık etmesinin yanında, devletlerin siyâseten kaderini de etkileyen bir hususiyeti vardır. Devletlerin kaderini etkileyen bir vakanın; hâdisenin doğrudan muhatapları olan Hz. Ali evlâdının siyâsî tavrını da etkileyeceği, onların toplumsal, tarihî ve dinî rollerine veya bu rollere karşı geliştirilecek tepkilere kaynaklık edeceği muhakkaktır. Hz. Ali evlâdının Kerbelâ vakasından Ömer b. Abdülâziz dönemi sonuna kadar olan 680-720 arası 40 yıllık bir sürece tekâbül eden Emevî hilâfetiyle ilişkileri incelenerek dostluklar, düşmanlıklar ve temaslara değinilmeye çalışılmıştır. Geniş çeşitliliği muhtevi olan bu ilişkiler incelenirken, Zeynelâbidîn Ali bin Hüseyin, Muhammed İbnü'l-Hanefiyye ve oğlu Ebû Hâşim, Hz. Ali'nin diğer oğulları ve torunları üzerine yoğunlaşılmış ve özellikle siyâsî temaslar mercek altına alınmıştır. Ömer b. Abdülâziz dönemi müsbet ilişkilerin arttığı bir zaman dilimi olması nedeniyle kısa sürse de pozitif imajın çizildiği bir süreç olmuş; bu dönem ayrıntılı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Diğer yandan iki taraf arasında gerçekleştirilen evlilikler de tarihçi için kıymet-i harbiyesi yüksek bilgilerdir. Bu nedenle ayrı bir bölüm halinde ele alınmıştır.