Kişilik bozukluklarının erken dönem uyumsuz şemalar ve duygu düzenleme stratejileri açısından incelenmesi

Bu araştırmada, DSM-V'de tanımlanan kişilik bozuklukları ile erken dönem uyumsuz şemalar, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında, 18-65 yaş aralığındaki 724 katılımcıya ulaşılmış ve dışlama kriterlerine uygun olarak 701 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Coolidge Eksen II Envanteri-Kısa Formu", "Young Şema Ölçeği Kısa Formu", "Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu" uygulanmıştır. Araştırma değişkenlerinin varyansı incelenmek üzere bağımsız örneklem T-Testi ve tek yönlü ANOVA Analizi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin analiz edilmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Kişilik bozukluğu puanlarının araştırmanın bağımsız değişkenleri tarafından yordayıcılığının incelenmesi için doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma değişkenleri puanları, katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir düzeyi, aile öyküsünde psikiyatrik hasta olma durumu, psikiyatrik tanı öyküsü, psikiyatrik tedavi veya psikolojik destek alma durumu değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Korelasyon bulgularına göre, tüm erken dönem uyumsuz şema alanı ve şemaların, maladaptif bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ve duygu düzenleme güçlüklerinin kişilik bozuklukları ile anlamlı ve pozitif, bazı adaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile negatif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Erken dönem uyumsuz şema alanı ve şemaların ise maladaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve duygu düzenleme güçlükleri ile pozitif, bazı adaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Duygu düzenleme güçlükleri ile bazı adaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında negatif, maladaptif bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında ise pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Erken dönem uyumsuz şemalarının, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ve duygu düzenleme güçlüklerinin kişilik bozukluğunu yordayıcılığına ilişkin bulgular incelendiğinde, Borderline KB'nin %68 ile en yüksek, Antisosyal KB'nin ise %28,2 ile en düşük açıklayıcılık oranına sahip olduğu görülmüştür. Regresyon sonuçlarına göre, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin Şizotipal KB, Antisosyal KB, Histrionik KB, Obsesif Kompulsif KB, duygu düzenleme güçlüklerinin ise Şizoid KB üzerinde yordayıcı bir etkisi olmadığı görülmüştür.