Kişisel mizaç ve duygu durum özelliklerinin gebelikte ilk üç ayda görülen bulantı kusma etiyolojisindeki rolü

ÖZET Amaç: Gebelikte bulantı kusması (GBK) olan kadınların kişisel, fiziksel, psikolojik ve tıbbi özelliklerini ortaya koymayı; kişisel mizaç özellikleri ile bulantı-kusmanın sıklığı ve şiddeti arasındaki ilişkiyi irdelemeyi ve tartışmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01 Haziran 2020 - 01 Haziran 2021 tarihleri arasında hastanemize, bulantı-kusma yakınması ile başvuran, ≤14 haftalık, canlı gebelikler alındı. Hastaların klinik değerlendirmeleri ile birlikte bulantı-kusma şiddetini belirlemek için PUQE skoru kullanıldı, psikososyal ve çevresel özellikleri kayıt altına alındı. Kişisel mizaç özellikleri ve kişilik tanımının belirlenmesi için TEMPS-A anketi uygulandı. Kategorik ölçümler gruplar arasında değerlendirilirken Ki-Kare testinden yararlanıldı. Bağımsız gruplarda t-testi, varsayımların sağlanmadığı durumlarda ise Mann Whitney U testinden yararlanıldı. Bulgular: Çalışma süresince kriterleri karşılayan 250 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, vücut kütle indeksi (VKİ), gebelik haftası ve PUQE puan ortalaması sırasıyla 29,64±5,94; 25,74±5,33; 9,32±2,41; 6,12±2,81'dir. VKİ, eğitim durumu, abortus sayısı, gebelik dönemi ve kadının çalışma durumu ile GBK şiddeti arasında bir ilişki bulunamadı. Baskın mizaç olanlarda PUQE ortalaması 8,8±3,8 iken baskın mizaç olmayanlarda ise 5,8±2,5 idi ve aradaki fark istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Baskın mizaç olanlarda aile aynı şehirde yaşama oranı %93,1 ile daha yüksekti (p=0,048; p<0,05). "Her iki aile aynı şehirde yaşayan" grupta baskın mizaç görülme oranı diğer gruplara göre daha fazlaydı(%14,4). Aradaki fark istatiksel olarak anlamlıydı (p=0,023). "Kolay sinirlenen" hasta grubunda PUQE skoru ortalaması 8,0±4,1 ile diğer gruplardan fazlaydı ve aradaki fark istatiksel olarak anlamlıydı (p=0,048). Önceki gebelikte GBK öyküsü olanların PUQE skoru ortalaması 6.5±2,8 ile daha yüksekti ve aradaki fark istatiksel olarak anlamlıydı (p=0,034<0,05). Sonuç: Baskın mizaç varlığı GBK sıklığı ve şiddeti için bir etkendir. Baskın mizaca sahip insanlar aileleri ile aynı şehirde yaşamaya ve bulantı-kusma ile başetmede çevreden gelecek psikososyal desteğe ihtiyaç duymaya daha meyillidir. Her iki aile ile aynı şehirde yaşayan hastalarda baskın mizaç ve dolaylı olarak şiddetli GBK görülme sıklığı daha fazladır. Kolay sinirlenen kişilik tanımına sahip hastalarda GBK şiddeti daha fazla görülmektedir. GBK sıklığı ve şiddetinde kişisel mizaç özellikleri de bir etmendir. Anahtar Kelimeler: Baskın Mizaç, Bulantı, Gebelik, Kusma, PUQE