Klasik hadis meclis yapısının tespit ve tahlili

Dini ilimlerin muhafazası ve aktarımına ev sahipliği yapan mekânlar hadis meclisleri olmuştur. Hadisleri doğru anlamak, bağlamında ele almak ve tatbik etmek için hadislerin aktarım ortamı ve yöntemi önemlidir. Düzenli olarak icra edilen hadis meclisleri dönemin özellikleri dikkate alındığında zihinlerde oldukça ilgi uyandırmaktadır. Çalışmamız birinci asırdan itibaren klasik hadis meclislerinin yapısı ile eğitim-öğretim ortamının nasıllığı üzerine odaklanacaktır. Meclisi oluşturan fiziki yapı, mecliste bulunan hoca ve talebe profili, mecliste gerçekleşen eğitim öğretim faaliyetinde takip edilen yöntemler tespit edilecektir. Böylelikle hadis meclis ortamı tüm yönleriyle ortaya konulmuş olacaktır. Hadis meclis ortamı deyince akla ilk olarak hoca ve talebe gelmektedir. Araştırmamızda, hadis meclisinin bu iki faili başta olmak üzere, kullanılan eğitim materyali, oturma düzeni, dersin başlama ve bitme usulü, mecliste bulunanların sayısı ve yaş dağılımı, hanım râvilerin meclisteki durumu, talebenin soru sorma şekli, hadis meclisinde konuşulan meseleler, hadislerin imlâsı, müstemlî-mümlî ve sâhib diye nitelenen görevlilerin meclisteki durumu, hadis hocasının dersi işleme usulü gibi pek çok konu ele alınacaktır. Böylelikle İslam'ın teşekkül sürecinde hadislerin muhafazasına, yayılmasına ve anlaşmasına katkı sağlayan klasik hadis meclislerinin ortamında gerçekleşen eğitim-öğretim usulü, meclislerde ilim veren hocanın ve ilmin muhatabı olan talebenin uyması gereken kaideler ile inşa ettikleri profil analiz edilecektir. Bununla beraber meclislerde hanımların durumlarına dair de hadis meclis bütünlüğü açısından bazı önemli noktalara dikkat çekilecektir. Bu doğrultuda geçmişten günümüze bir köprü kurularak klasik hadis meclisi örnekliğinde modern meclislere bir nebze olsun ışık tutulmaya çalışılacaktır.