Klavikula medial epifizi tomografi görüntülerinin yaş tayini açısından kullanılabilirliğinin geriye yönelik olarak değerlendirilmesi

Adli tıp uygulamalarında yaş tayini önemli bir yer tutmaktadır. Günümüzde yaş tayini için en sık radyolojik yöntemler kullanılmakta olup, kemik gelişimi ve kemikte meydana gelen değişikliklerin radyolojik olarak görüntülenmesi ile oluşturulan atlaslardan kemik yaşının tespitinde yararlanılmaktadır. Ancak, uygulamalarda değerlendirilen kemiklerin epifiz hatları 22 yaş sonunda kapandığı için 22 yaş sonrası ile ilgili bilgiler sınırlıdır. Teknolojinin gelişmesi ile direkt grafiler dışında diğer radyolojik yöntemlerin de yaş tayininde kullanımı ile ilgili çalışmalar farklı toplumlarda yapılmaya başlanmıştır. Özellikle bilgisayarlı tomografinin (BT) günlük kullanıma girmesiyle direkt grafilerde değerlendirilemeyen bazı kemiklerin epifiz hatları da yaş tayininde kullanılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda, direkt kemik grafilerinin yaş tayini açısından özellikle 22 yaşta sınırlı kalması nedeniyle klavikula medial epifizinin toraksa yönelik bilgisayarlı tomografi görüntülerinde değerlendirilmesiyle, yaş tayini için kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlandı. Bu çalışmada 2012 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran, yaşları başvuru tarihinde 0 ile 40 yaş arasında değişen her iki cinsiyetten toplam 2294 olgunun çeşitli nedenler ile EÜTF Radyodiagnostik Anabilim Dalı'nda çekilen Çok Kesitli (multislice) Toraks BT arşiv görüntüleri retrospektif olarak incelendi. Olguların sağ ve sol klavikula medial epifiz plaklarının "Schmeling evrelemesi"ne göre hangi evrede olduğu tetkik edildi. İstatistiksel değerlendirme için ANOVA modeli kullanıldı. Çalışmamızda 0-40 yaş aralığında 1051 erkek ve 611 kadına ait toraks bilgisayarlı tomografi görüntüleri değerlendirildi. Evre 1 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 5.65±4.42, erkeğin 6.39±4.78 yaşında olabileceği, Evre 2 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 17.08±2.25, erkeğin 18.73±2.40 yaşında olabileceği, Evre 3 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 22.00±2.46, erkeğin 22.87±3.21 yaşında olabileceği, Evre 4 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 28.04±4.30, erkeğin 28.30±3.09 olabileceği, Evre 5 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 35.35±3.68, erkeğin 34.52±3.75 olabileceği saptandı. Varyans analizi sonucuna göre evre, cinsiyet ve evre ile cinsiyet etkileşim etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi. Buna bağlı olarak evreler Tukey's Studentized Range (HSD) testi kullanılarak birbirleri ile karşılaştırıldı. Bu karşılaştırmalar sonucunda bütün evrelerin birbirlerinden istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklı oldukları belirlendi (p<0.05). Cinsiyet faktörünün etkisi her bir evre için ayrı ayrı t-testi kullanılarak değerlendirildi. Bu değerlendirme sonucunda 2. ve 5. evrede cinsiyet bakımından ortalamalar arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenirken (p<0.05), diğer evrelerde fark olmadığı görüldü (p>0.05). İncelenen olgular arasından her evreden eşit sayıda olmak üzere 151 olgu seçilerek ikinci gözlemci tarafından değerlendirildi. İnterobserver (gözlemciler arasındaki) uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve önemli derecede bir uyum bulunduğu belirlendi (p<0.01). Bununla birlikte çalışmanın ilk gözlemcisinin kendi içindeki uyumunun belirlenebilmesi için de aynı olgular ilk gözlemci tarafından farklı bir zamanda tekrar değerlendirildi. İntraobserver (kendi içinde) uyumunda önemli derecede uyumlu olduğu ve uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.01). Sonuç olarak, intra ve interobserver uyum nedeniyle BT, klavikula epifiz hattının değerlendirilmesi için iyi bir radyolojik yöntem olarak değerlendirildi. Klavikula medial epifizi BT görüntülerinin yaş tayini için alternatif bir yöntem olduğu saptanmış olup, diğer kemiklerin radyolojik görüntüleri ile birlikte değerlendirilmesinin daha doğru sonuçlar elde edilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.