KOBİ'lerin rekabet avantajı yaratma sürecinde dijital dönüşüm ve dijital olgunluk algılarının PLS-SEM ile analizi

Bilgi, belge ve dokümanlara erişim süreci günümüzde, geçmiş dönemlerle kıyaslandığında büyük bir hız kazanmış ve çok daha kolay bir hale gelmiştir. Bu gelişme, toplumların bilgi toplumuna dönüşüm süreçlerini hızlandırmış, özellikle 20. yüzyılın ortalarından itibaren bilgi ve iletişim teknolojilerindeki büyük atılımlar dijitalleşme kavramını ortaya çıkarmıştır. Dijitalleşme, küresel anlamda iş dünyasının dinamiklerini yeniden şekillendirerek, işletmelerin rekabet gücünü artırmada önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bu bağlamda, dijital dönüşüm ve dijital olgunluk, işletmelerin sadece operasyonel süreçlerini değil, aynı zamanda uzun vadede sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmelerini de doğrudan etkilemektedir. Bu tez çalışmasında, dijital dönüşüm ve dijital olgunluk kavramlarının Adana ve Mersin bölgelerinde faaliyet gösteren KOBİ'lere göre algıları incelenmiştir. Dijital dönüşümün, KOBİ'lerin rekabet avantajı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini anlamak amacıyla, bu araştırmada beyaz yakalı (iş dünyasında zihinsel gücünü kullanan, yönetsel ve idari işler yapan meslek grupları) çalışanlardan oluşan 202 katılımcıyla hem yüz yüze hem de çevrim içi anket verisi toplanılmıştır. Bu çalışmada kullanılan analiz yöntemi olarak Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) tercih edilmiştir. PLS-SEM, yapısal modellerdeki karmaşık ilişkileri test etmede etkin bir yöntem olarak literatürde yer almaktadır. Hem SmartPLS hem de R programları kullanılarak yapılan analizlerde, iki yazılımın da benzer sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Her iki programda yapılan analizler, modelin uyumu ve değişkenler arasındaki ilişkilerin tutarlılığı açısından önemli ölçüde benzer sonuçlar sunmaktadır. Araştırma bulgularına göre, dijital dönüşümün KOBİ'ler üzerinde doğrudan anlamlı bir rekabet avantajı yaratmadığı, ancak dijital olgunluğun özellikle içgörü ve kültür boyutları üzerinden dolaylı olarak rekabet avantajına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Dijital dönüşüm, işletmelerin süreçlerini modernize etmede ve daha verimli hale getirmede önemli bir rol oynamasına rağmen, stratejik bir vizyon ve inovasyon süreçlerinin doğru şekilde yönetilmemesi durumunda KOBİ'lerin rekabet avantajı elde etme potansiyelini sınırlamaktadır. Bu nedenle, dijital dönüşümün tek başına rekabet avantajı yaratmadığı, işletmelerin bu teknolojileri nasıl kullandığının belirleyici bir faktör olduğu anlaşılmaktadır.Dijital dönüşüm, dijital olgunluğun içgörü ve kültür boyutları aracılığıyla, rekabet avantajını etkilemiştir. İçgörü boyutu, işletmelerin dijital verilerden stratejik çıkarımlar yapma kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir. Bu kapsamda, dijital olgunluğun, işletmelerin karar alma süreçlerinde daha güçlü ve veriye dayalı yaklaşımlar geliştirmesini sağladığı ve bu süreçlerin rekabet avantajı elde etmede kritik bir rol oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca, dijital kültürün işletme içinde benimsenmesi ve desteklenmesi, yenilikçi süreçlerin hızlandırılmasına ve işletmelerin esneklik kazanmasına katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak, dijital dönüşümün KOBİ'lerde rekabet avantajı yaratmadaki rolü, bu teknolojilerin nasıl ve ne ölçüde stratejik bir şekilde kullanıldığı ile doğrudan ilişkişi olabileceği ifade edilebilir. Dijital olgunluğun, özellikle içgörü ve kültür boyutları, rekabet avantajı elde etmede önemli faktörler olarak öne çıkmakta ve bu unsurların işletmelerin stratejik hedeflerine entegre edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, KOBİ'lerin dijitalleşme sürecinde daha rekabetçi olmalarını sağlamak için dijital dönüşüm ve olgunluğun etkili bir şekilde yönetilmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır.