Kolorektal kanserli hastalarda yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi

GİRİŞ VE AMAÇ: Bu çalışma,kolorektal kanser tanısı almış olan hastaların yaşam kalitelerinin ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla planlandı ve yapıldı. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlanan araştırma, kurum izni ve etik kurul onayı alındıktan sonra, 01.05.2014- 01.11.2014 tarihleri arasında, kolorektal kanser tanısı ile genel cerrahi servisinde tedavi gören ve araştırmaya katılmaya gönüllü 110 hasta ile yapıldı. Araştırma verileri, sosyodemografik tanıtım formu, EORTC QLQ- C30 ve QLQ-CR38 Türkçe Yaşam Kalitesi Formları [Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Teşkilatı Yaşam Kalitesi Anketi (European Organization for Research and Treatment of Cancer Core QoL Questionnaire)], Beck Depresyon Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizi ve yönetimi bir bilgisayar istatistik programı kullanılarak yapıldı. Betimsel istatistikler (frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik), ilişki analizleri (Spearman'ın sıralama korelasyon katsayısı) ve bağımsız karşılaştırmalarda parametrik testler (Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi) kullanıldı. BULGULAR: Kolorektal kanser tanılı hastaların ortalama 61,9±10,92 yaşında olduğu, %54,5'inin okuma-yazma bildiği, %61,8'inin erkek, %87,3'ünün evli olduğu, %72,7'sinin eşi ve çocuklarıyla yaşadığı belirlendi. %73,7'sinde kronik hastalık mevcut olan hastaların %20,9'unun ailesinde kanser öyküsü mevcuttu. Çalışma kapsamına alınanların %95,5'ine cerrahi tedavi uygulandı ve %90,9'una stoma açıldı. Kolorektal kanser tanılı hastaların demografik özellikleri ile EORTC QLQ-C30 yaşam kalitesi ölçeğinin; "Fiziksel işlev", "Rol performansı", "Emosyonel işlev", "Bilişsel işlev", "Sosyal işlev", "Yorgunluk", "Bulantı-kusma", "Ağrı", "Solunum güçlüğü", "Uykusuzluk", "Kabızlık", "İştah kaybı", "İshal", "Maddi zorluklar" "Genel sağlık" alt grup puanları arasında; EORTC QLQ-CR38 yaşam kalitesi ölçeğinin de; "Vücut imajı", "Gelecek beklentisi", "İdrar problemleri", "Kemoterapi yan etkileri", "Gastrointestinal semptomlar", "Stomaya bağlı problemler" ve "Kilo kaybı" alt grup puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık saptandı (p<0,05). Hastaların yaş, medeni durumu, eğitim düzeyi, yerleşim yeri, gelir durumu, çocuk sayısı, kronik rahatsızlık varlığı, ailede kanser öyküsünün bulunması, kemoterapi ve radyoterapi tedavisi alması ile EORTC QLQ-C30 ve QLQ-CR38 yaşam kalitesi ölçek puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Hastaların cinsiyet ile EORTC QLQ-C30 ve QLQ-CR38 yaşam kalitesi ölçek skorları arasındaki fark, istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0,05). Beck depresyon ölçeği ile medeni durum ve gelir düzeyi arasında farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.05). SONUÇ: Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, kolorektal kanserli hastaların yaşları ilerledikçe ve çocuk sayıları arttıkça fonksiyonel durumlarının daha kötü, semptom görülme sıklıklarının ise daha fazla olduğu; cinsiyetin yaşam kalitelerini veya depresyon durumlarını etkilemediği belirlendi. Anahtar Sözcükler: Kolorektal Kanser, Kolorektal Cerrahi, Ölçek, Yaşam Kalitesi, Hemşirelik.