Konya tarihi kent merkezinde meydana gelen değişimlerin yerin ruhu kavramı üzerinden değerlendirilmesi

Günümüzde yaşanmakta olan küreselleşme olgusundan bütün dünya ülkeleri gibi ülkemiz de büyük oranda etkilenmiştir. Bu doğrultuda ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamımız hızlı bir değişime uğramıştır. Meydana gelen bu değişimler yaşam alanlarımızı, mimarimizi dolayısı ile kentlerimizi de etkisi altına almıştır. Küreselleşmenin yaşam alanlarımızı yersizleştirmesine karşın birçok kent yerellik, gelenekselcilik ve korumacılık anlayışıyla kendini muhafaza etmeye çalışmaktadır. Konya tarihi kent merkezine baktığımızda çeşitli sebeplerle kent merkezinin birçok değişime uğrağını görmekteyiz. Genel anlamda geleneksel ticaret ve kültürel mirasa dayalı turizm yönünde meydana gelen bu değişim yerin anlamında da farklılaşmalara yol açmıştır ve hatta insanların algılarında yeni bir yer hissi oluşturmuştur. Konya tarihi kent merkezinde fiziksel çevre, insan aktivitesi ve anlam bakımından meydana gelen değişimler; kullanıcılara yönelik anket çalışması, literatür taraması ve gözlem yoluyla belirlenmiştir. Öncelikle 'yerin ruhu' kavramı fenomenolojik temellere dayandırılarak derinlemesine incelenmiş ve kavramsal altyapı oluşturulmuştur. Daha sonra çalışma alanıyla ilgili haritalar, fotoğraflar, görsel analizler kullanılarak inşa edilmiş olan Konya Tarihi Kent Merkezinin "fiziki ortamının" temel bileşenleri incelenmiştir. Son 20 yıllık süreçte hızlı bir değişime maruz kalan Konya Tarihi Kent Merkezi'nin, vaziyet planlarıyla beraber sokak ağı planı, katı-boşluk analizi, ana kamusal alanların fotoğrafları (sokaklar, buluşma yerleri), görülecek yerler (binalar, anıtlar), peyzaj elemanları, sokak mobilyaları incelenerek fiziksel çevre hakkında veri elde edilmiştir ve bu bileşenlerin zaman içerisinde nasıl değiştiği incelenmiştir. Bu ön araştırmalar sonucunda yerin ruhunda meydana gelen değişimin kullanıcı gözünden değerlendirilmesine yönelik anket çalışması yapılmıştır. Kullanıcıların alanla ilgili duygularını ölçmeye yönelik ifadeler içeren anket çalışması sonucunda, katılımcıların tarihi kent merkezinin korunmasına ve canlanmasına yönelik çalışmalar yapılmasından memnun oldukları fakat bu anlamda yapılan bütün uygulamaları desteklemedikleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda yapılı çevrelerde yerin ruhunun korunması ve gelecek nesillere aktarılması için, yapılacak her müdahalenin kapsamlı araştırmalar sonucunda yapılmasının önemine dair sonuçlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: insan, fenomenoloji, mimari, tarihi çevre, yerin ruhu