Koroner arter ektazisi ile pai-1 4G/5G gen polimorfizmiarasındaki ilişkinin incelenmesi

Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en önemli mortalite ve morbidite nedenleri arasında yer almaktadır. Kardiyovasküler hastalıklar içerisinde en sık görülen hastalık ise koroner arter hastalığıdır. Koroner arter hastalığı (KAH) epikardiyal koroner arterlerde daralma veya tam tıkanıklık sonucu oluşmaktadır. KAH hastalarda kalp fonksiyonlarında bozulmaya, kalp yetersizliği gelişmesine ve ölüme sebebiyet verebilen ciddi bi hastalık olup, günümüzde geliştirilen tüm tedavi yöntemlerine rağmen, henüz tedavisinde istenilen yüz güldürücü sonuç çoğu hastada tam olarak alınamamaktadır. Koroner arteleri ilgilendiren bir diğer patolji ise koroner arter ektazisidir. Koroner arter ektazisi(KAE) ise koroner epikardiyel arterlerde anormal genişleme ile seyreden bir patolojidir. KAE klinik olarak bazı hastalarda asemptomatik seyretmekle birlikte bazı hastalarda anjina, çarpıntı şikayeti gelişmesine yol açmakta, bazı hastalarda ise koroner tromboemboli oluşumuna bağlı miyokard enfarktüsü gibi ölümcül hadiselere yol açabilmektedir. Yapılan araştırmalar sonucu koroner arter ektazisinin KAH ile benzer patofizyolojik mekanizmalara sahip olduğu ve KAH birlikteliğinin sık olduğu görülmektedir. Ayrıca ateroskleroz için geçerli olan risk faktörlerinin, KAE'li hastalar için de geçerli olduğu bildirilmiştir. Ancak KAE saptanan birçok hastada koroner arter hastalığı bulgusu olmadan, yalnızca ektazi görülmektedir. Bu hasta grubu izole koroner arter ektazisi (İKAE) olarak tanımlanmaktadır. İKAE hastalığı etyoljisinde birçok çevresel faktör öne sürülmekle birlikte genetik faktörlerin de rol aldığından şüphelenilmektedir. Kardiyovasküler hastalıkların etiyolojisinde çevresel etkenlerin yanında genetik faktörlerin de önemli etkisinin olduğu birçok çalışmada kanıtlanmıştır. Diğer kardiyovasküler hastalıkların patogenezinde olduğu gibi KAE gelişiminde de çevresel faktörlerle birlikte genetik faktörlerin rolü yadsınamayacak oranda fazladır. Ancak KAE oluşumununda rol oynayan genetik mekanizmalar henüz tam olarak anlaşılamamıştır. KAE histopatoljik yapısı incelendiğinde; koroner arter duvarının özellikle tunika media tabakasının sağlamlığını kaybettiği ve dejenere olduğu saptanmıştır. Atar damar duvarının sağlamlığının korunmasında ve beslemesinde vasovasorumlar çok önemli bir yere sahiptir. Tunika media tabakasının vazo-vazorumlar tarafından sağlıklı beslenebilmesi için homeostatik sistemin düzgün bir şekilde çalışması gerekmektedir. Bu nedenle koagülasyon ve fibrinolitik sistem bozukluklarının KAE oluşumu sürecinde önemli rol oynadığı iv düşünülebilir. Plazminojen aktivatör sistem bu iki sistem arasındaki dinamik dengede merkezi bir rol oynar. Plazminojen aktivatör sistem, doku-plazminojen aktivatör (t-PA) ve plazminojen aktivatör inhibitör-1 (PAI-1)' i de içeren farklı protein ve enzimlerden oluşur. Plazmin fibrinolitik sistem ve fibrin pıhtısının eritilmesinde esas enzimdir. Plazminojenin plazmine dönüşümü t-PA tarafından katalize edilir ve PAI-1 ile inhibe edilir. Bu nedenle yüksek PAI-1 aktivitesi fibrinolitik sistem aktivitesinin düşmesine neden olur. Ayrıca yüksek PAI- 1 aktivitesi ateroskleroz, tromboembolik hastalıklar ve inme gibi patolojilerin ortaya çıkmasında önemli rol oynamaktadır. Plazma PAI-1 seviyelerini etkileyen -675 4G/5G insersiyon/delesyon polimorfizmi ve -844 G/A tek nükleotid polimorfizmi gibi çeşitli polimorfizmler tanımlanmıştır. Biz bu çalışmada daha önce yapılan çalışmalarda miyokard enfarktüsü, iskemik inme, preeklampsi gibi çeşitli vasküler hastalıkların oluşumunda rol oynadığı gösterilmiş olan PAI-1 4G/5G polimorfizminin; koner arter ektazisi oluşumu üzerindeki etkisini araştırdık. Gereç ve Yöntem: Çalışma Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi'nde; kesitsel-gözlemsel türde çalışma dizaynı ile yapılmıştır. Koroner arter ektazisi en az bir koroner arterin komşu normal koroner arter segmentinin 1,5 katı veya daha fazlası olacak şekilde genişlemesi olarak tanımlanmıştır. KAE tanısı hastalara konvansiyonel koroner anjıografi yapılarak konuldu. Koroner arter ektazisi saptanan 53 hasta ile yaşları uyumlu 52 normal koroner arterler saptanan kontrol hastası çalışmaya dahil edildi. Hasta ve kontrol grubu içerisindeki her bireyin demografik özellikleri, klinik ekokardiyografi bulguları, serum biyokimya parametreleri, kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin var olup olmadığı kayıt altına alındı. Hastaların DNA genotip analizleri yapıldı. DNA genotip analizi için bireylerin genomik DNA'ları periferik tam kandaki lökositlerden izole edildi. DNA örneklerinin varyantı için genotip analizi Taqman kimyasına dayanan real-time polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile gerçekleştirildi. Gruplardaki PAI-1 4G/5G polimorfizmi sıklığı ile ekokardiyografik bulgular, kan serum parametrelerinden üre, kreatin, ALT, AST, glukoz, total kolesterol, LDL , HDL, trigliserit düzeyleri; hastaların demografik özellikleri, vasküler risk faktörlerlerinin varlığı gibi durumlar istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Koroner arter ektazisi tipleri, tip 1(n=17), tip 2 (n=7), tip3(n=7), tip4 (n=22) grupları kendi aralarında ve kontrol grubu ile genotip sıklığı açısından v karşılaştırıldı. 4G/5G polimorfizminin dağılımı açısından KAE ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. KAE alt grupları arasında 4G/5G polimorfizmi görülme sıklığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmedi. 5G allel frekansı hasta grubunda oran olarak daha fazla saptandı ancak bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Sonuç: Yaptığımız araştırma sonucunda elde edilen veriler; 4G/5G polimorfizmi ile KAE riski arasında anlamlı bir ilişki olduğunu düşündürmemektedir. Ancak PAİ-1 gen polimorfizmi diğer belirli çevresel ve genetik faktörlerle birlikte KAE gelişmesinde rol oynuyor olabilir.