Koroner bypass cerrahisi sonrası pranayama ve büzük dudak solunum egzersizinin ağrı ve solunum üzerine etkisi

Albayram, T. (2024). Koroner Bypass Cerrahisi Sonrası Pranayama ve Büzük Dudak Solunum Egzersizinin Ağrı ve Solunum Üzerine Etkisi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği ABD. Doktora Tezi. İstanbul. Amaç: Koroner arter bypass cerrahisi sonrası pranayama ve büzük dudak solunum egzersizinin ağrı ve solunum üzerine etkisini incelemektir. Yöntem: Randomize kontrollü, tek kör olarak tasarlanan araştırma, Mayıs 2022- Mart 2023 arasında Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma Uygulama ve Uygulama Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Güç analizi yapılarak belirlenen örneklem ile KABG cerrahisi geçirecek olan, araştırma hakkında bilgilendirilmiş 66 hasta, randomize olarak pranayama (N=22), büzük dudak solunumu (N=22) ve kontrol (N=22) olmak üzere üç eşit gruba ayrıldı. Kontrol grubu hastalara herhangi bir uygulama yapılmazken, girişim gruplarındaki hastalara ameliyattan bir gün önce eğitim amaçlı ve SFT değerleri kontrolü açısından ve ameliyat sonrası yedi gün süre ile günde 15 dk. Nadi Shodhana ve büzük dudak solunumu egzersizi yaptırıldı. Solunum egzersizinin etkinliğini belirleyebilmek için hastanın FVC, FEV1, FEV1/FVC düzeyleri spirometre cihazı ile ölçüldü. Hastaların ağrı düzeyini belirleyebilmek için görsel kıyaslama ölçeği kullanıldı. Solunum parametreleri FVC, FEV1, FEV1/FVC) Hasta İzlem Formuna kaydedildi. Elde edilen veriler, SPSS Statistics 25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programı ile sayı, yüzde, ortalama, t testi, Kruskal Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon testi, Pearson korelasyon analizi yapılarak değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 63,67±8,97 olup, %72,7'si erkek, %80,3'ü evli, BKİ %39,4' tür. Pranayama, büzük dudak solunumu ve kontrol grubu hastalarında tanıtıcı özellikler benzer olup (p>0.05), pranayama grubunda 0. gün orta düzeydeki ağrının, 1., 2., 3., 4., 5., 6. günlerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ve klinik olarak en fazla 6. günde hafif ağrı düzeyine indiği, pranayama grubu hastaların büzük dudak solunumu ve kontrol grubu hastalarına göre daha az ağrı hissettikleri, FVC, FEV1, FEV1/FVC düzeylerinde artış olduğu; pranayama grubu hastalarında en çok ameliyat sonrası 6. gün ağrı şiddetinin azaldığı, ameliyat öncesine göre ameliyat sonrası 6.gün FVC, FEV1, 4., 5., 6. gün FEV1/FVC düzeylerinde en fazla artış olduğu (p<0,01); 15 dakikalık pranayama uygulamasının, ameliyat sonrası 6. gün ölçülen FVC, FEV1, FEV1/FVC ve ağrı düzeyleri üzerinde en etkili uygulama olduğu bulundu (η2=7,63) (p<0,01). Sonuç: Koroner arter bypass greft cerrahisi sonrası pranayama uygulaması, erken ameliyat sonrası dönemde ağrının azaltılmasında ve ameliyat sonrası FVC, FEV1, FEV1/FVC düzeylerinin normal sınırlarda tutulmasında klinik olarak daha yararlıdır. Bu sonuçlar doğrultusunda erken ameliyat sonrası dönemde ağrı ve solunum yönetiminde hemşirelik bakım girişimleri kapsamında 15 dakikalık pranayama güvenle uygulanabilir.