Kozmetik ürün ambalajlarındaki grafik sembollerin farklı hedef kitleler tarafından bilinme düzeyleri

Bu araştırmada, kozmetik ürün ambalajları üzerinde sıkça kullanılan 26 sembolün anlamlarının bilinirlik seviyeleri ve farklı tüketiciler tarafından bilinirlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi ölçmek amaçlanmıştır. Ölçme aracı olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır. Ankete Türkiye'de yaşayan 12 yaş ve üzeri toplam 2156 kişi katılmış, 2085 kişi kozmetik ürün kullandığını belirtmiştir. Anket demografik, sınıflandırıcı ve sembollerin anlamlarına ilişkin bilgi düzeylerinin 20 madde ile ölçüldüğü bölümlerden oluşmaktadır. Her madde 5 puan olarak değerlendirilip, bilgi düzeyleri 0 ile 100 arasında puanlanmıştır. Anket verilerinin analizi aşamasında tek yönlü varyans analizinden, bağımsız örneklemler için t testinden, Kruskal Wallis testinden ve ki kare istatistik tekniklerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, sembollerin anlamlarının bilinme düzeyleriyle ilgili çarpıcı sonuçlar elde edilmiştir. Sembollerin genel anlamda yeterli düzeyde bilinmediği sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak bazı sembollerin anlamlarının yüksek oranda yanlış bilindiği gözlemlenmiştir. Katılımcıların yaşına, cinsiyetine, eğitim durumuna, çalışma durumuna, çalışma statüsüne ve aylık gelirlerine göre sembollerin anlamını bilme düzeyleri farklılaşmaktadır ve bazıları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Sembollerin anlamını bilmede kadınlar erkeklere göre daha başarılı olurken bilgi düzeyi ortalaması en yüksek yaş aralığı 30-40 arasındadır. Etik tüketim bilinci yüksek ve düşük tüketicilerin sembolleri bilme noktasında anlamlı farklar elde edilmiştir. Ürün ambalajının geri dönüşüm açısından uygunluğunu önemseyen ve yeterince önemsemeyen tüketicilerin bilgi düzeyleri arasında bazı anlamsal farklara ulaşılmıştır. Araştırmanın sonunda, anket veri sonuçlarına dayanan öneriler bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ambalaj Tasarımı, Etik Tüketim, Sembollerin Bilinme Düzeyi, Kozmetik, Kozmetik Ürün Ambalajları, Piktogram, Tüketici