Kırâât-i aşere bağlamında idğâm olgusu

Kur'an- Kerim milyonlarca mü'min tarafından tilavet edilen metni Arapça olan bir kitaptır. Kuran metninin telaffuz açısından herhangi bir Arapça metinden farkı olmasa da kendine ait hususiyetlerinin olduğu bir gerçektir. Kırâat farklılıkları çerçevesinde idğâm konusu bunlardan biridir. İdğâmın yüzlerce kelimede farklı şekillerle ve kıraatten kıraate farklı uygulamalarla karşımıza çıktığını görmekteyiz. Kıraat farklılıkları kapsamında idğâm, geniş hacimli kitaplarda sûre sûre, ayet ayet kaydedilmiştir. Ancak sadece idğâmla ilgili tüm kıraatleri kapsayacak farklı uygulamaları tek bir çalışma içerisinde bulma hususunda bir ihtiyaç söz konusudur. Ayrıca konumuzla ilgili çalışmaların tamamına yakını Arapça yazılmış olan eserler olup, ıstılah bilgisi içerdiklerinden bu eserleri anlamak iyi bir Arapça bilgisi ve alana vukûfiyet gerektirmektedir. Böyle bir çalışma bizlere idğamla ilgili alternatif uygulamaları tek başlık altında bulma imkânını sağlamanın yanısıra araştırmacılara Türkçe kaynaklar arasında idğâma erişme imkânıda sunacaktır. İdğâm tüm kırâatleri yakından ilgilendirdiği gibiihtilafı da çok olan bir meseledir. Böyle bir durumda idğâmla ilgili müstakil ve kapsamlı bir çalışmanın olması büyük önem arzetmiştir. Çalışmamızda mevcut kaynaklarda geçerli olan tüm sahih kırâat farklılıklarını dikkate alarak idğâm uygulamalarını ortaya koymaya çalışacağız. Harflerin birbirleriyle olan ilişkisi idğâmın en merkezi öneme sahip konusudur. Bundan dolayı ilk bölümde harflerin mahreç ve sıfatlarını konu edeceğiz.İlerleyen bölümlerde idğâmı, şartları, sebepleri, engelleri, çeşitleri, kısmen hüccetlerini,hikmet ve yararları şeklinde alt başlıklara ayıracağız. Bunun yanında konuyu, ilk harfin harekesine göre idğâmı kebîr ve sağîr olmak üzere iki kısma ayırarak, idğâm-ı sağîr kısmında vacip, câiz ve mümtenî; idğâm-ı kebîr kısmında da imamların ittifak ve ihtilaf ettiği idğâm uygulamalarını ele alacağız. Bu bölüm içerisinde ayrıca idğâmın mahreç ve sıfatla olan alakasını açıklamaya çalışacağız. Bir diğer bölümde de idğâm anlam ilişkisi, idğâm-lehçe ilişkisi, idğâm bağlamında kıyâs meselesi, idğâm teşdîd ilişkisi, tek kelime idğâmı gibi konular işlenecektir.