Kırgız Türkçesindeki idari/askeri ünvan ve terimler üzerine bir inceleme

Dünya kültür mirasına katkı sunmuş milletlerin en eskilerinden biri de Türklerdir. Türkler, Sibirya ve çevresinde meskûn oldukları dönemde göçebe yaşam şeklini benimsemiştir. Türkler, konar-göçer yaşam tarzından dolayı sürekli yer değiştirmelerine karşın çok zengin bir kültürel miras oluşturmayı başarmışlar ve dünya ailesi içerisinde önemli kültürel miras temsilcisi olmuşlardır. Bunun sonucu olarak dünya kültür mirasına büyük katkıları olan Türkler büyük devletler ve imparatorluklar kurup askeri ve idari başarılarını kanıtlamışlardır. Türklerin uzun süre atlı-göçebe olmaları onların askeri ve idari kabiliyetini geliştirmiş, bu kabiliyet onlara birçok coğrafyada başarılar kazandırmış, devletler ve imparatorluklar idare etmişlerdir. Türkler sadece savaşmamışlar, onlar geliştirdikleri idari ve askeri sistemlerle dünyaya bir örnek oluşturmuş, birçok medeniyet söz konusu sistemden örnek alarak devletler kurup askeri düzenlemelerini gerçekleştirmişlerdir. Günümüzde de dünyada bilinen ilk düzenli orduyu ve onluk sistemi kuran Türkler, askeri disiplin ve yetenekleri ile dünyaya örnek oluşturmaya devam etmektedir. Türklerin bir kolu olan Kırgız Türklerinin yaşam tarzları da genel anlamda diğer Türk boylarından farklı değildir. Kırgız Türkleri de gerek kurdukları devletlerin yaşaması, gerekse mensup oldukları imparatorluk kültürleri içerisinde askeri kabiliyetleri ile temayüz etmiş, büyük çatışmaların ve olayların neticesinde destanlar yaratmasını bilmiş, Türk boylarından birisidir. Bugün dünyanın bilinen en uzun destanı olan Manas destanını yaratmışlardır. Bu çalışmada Kırgız Türkçesinde yaşayan (geçmişte ve günümüzde) idari ve askeri unvan ve terimlerin araştırılması ve hangi dillerden alıntı yapıldığının belirlenmesi ve morfolojik görünümlerinin ortaya konması hedeflenmiştir. Çalışmamızın temel amaçlarından biri de Kırgız Türkçesinde var olan alıntı sözcüklerin Türkçeleştirilmesine destek olmak aynı zamanda, Türkiye'deki terim ve unvanların Türkçeleştirilip Türkiye Türkçesine yeniden kazandırılması, Türk topluluklarının idari ve askeri unvan ve terimlerinde birlik sağlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kırgız Türkçesi, İdari terim, idari ünvan, askeri terim, askeri ünvan, etimoloji