Kırım kongo kanamalı ateşi hastalarında klinik seyir ve apoptoz ilişkisi

Giriş ve Amaç Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı (KKKA) ciddi morbidite ve mortaliteye neden olan multisistemik tutulum gösteren bir hastalıktır. Vakaların çoğunluğu akut ateşli dönemden sonra toparlanmalarına rağmen olgu fatalite oranı Dünya genelinde ortalama %30 olarak bildirilirken, Türkiye'de bu oran %5-10 civarındadır. Hastalık sürecinde etkene yönelik yapılan çalışmalar, gidişat hakkında veri toplanmasını sağlamaktadır. Bu sayede kazanılan izlemler, tecrübe ve deneyimler hastalığın kontrol edilmesinde ve ilerlemesinin durdurulmasında yarar sağlar. Dünya'da halen devam eden KKKA vakalarının temel mekanizmalarının aydınlatılması için, ilimizdeki verilerin çalışmamızda klinik ve patolojik olarak değerlendirilmesi, çalışmamızda bölgedeki hastalığın seyrinin nasıl devam edeceği, tedavide erken dönemde izlenilecek yollar konusunda önümüze ışık tutacaktır. Yöntem Çalışmaya Yozgat Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.B.D' na başvuran ve KKKA tanısı alan 49 erişkin hasta dahil edildi. Hastalar, SGS skoru (Şiddet Derecelendirme Skoru) kullanılarak hafif ve ağır vakalar olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Hafif hasta grubunda 25, ağır hasta grubunda 24 hasta vardı. KKKA tanısı alan hastalardan rutin incelemeler için laboratuvarlara gönderilen venöz kanlardan artan kan örnekleri kullanıldı. Serumlar - 80 °C'de analiz aşamasına kadar saklanacaktır. KKKA ön tanısı ile yatırılan hastaların kesin tanısı için kan örnekleri T.C Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu referans laboratuvarında moleküler yöntemlerle (real time PCR) etkenin analizi yapılarak konulmaktadır. Bu yöntemle kesin KKKA tanısı alan hastaların kan örneklerinde apoptoz belirteçleri (Clusterin, TRAIL, kaspaz-8,sitokrom-C, Apaf- 1) için incelemeler ELISA (Enzyme- Linked ImmunoSorbent Assay) yöntemi ile Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı'nda çalışıldı. Elde edilen sonuçlar yaş, cinsiyet, klinik tablo gibi nedenlere göre istatistiksel olarak yorumlandı. İstatistiksel analizler STATA 11,0 (College station, Texas, USA) bilgisayar programı ile yapıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular Hafif seyirli hastaların akut dönem TRAİL düzeyleri, konvelesan döneme göre daha yüksekti (p<0.001). Hafif seyirli hastaların clusterin, Apaf-1, kaspaz-8, sitokrom-c düzeyleri arasında akut ve konvelesan dönemde değişiklik saptanmadı. Ağır seyirli hastaların akut dönemde, konvelesan döneme göre TRAİL düzeyi anlamlı derecede yüksekti (p=0.005). Ağır seyirli hastaların clusterin, Apaf-1, kaspaz-8, sitokrom-c düzeyleri arasında akut ve konvelesan dönemde değişiklik saptanmadı. Hastalığın akut döneminde ağır hastaların clusterin, TRAİL, kaspaz-8 ve Apaf-1 düzeyleri hafif hastalar göre anlamlı derecede yüksekti, sitokrom-C düzeyleri arasında anlamlı fark görülmedi (p=0,459). Konvelesan dönemde ise ağır hastaların TRAİL düzeyi hafif hastalara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0.009); clusterin, kaspaz-8, Apaf-1 ve sitokrom-C düzeylerinde her iki hasta grubun arasında anlamlı fark saptanmadı. Clusterinin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 91.67, özgüllüğü % 64, pozitif prediktif değeri % 89.79, negatif prediktif değeri % 51.73 bulunmuştur. TRAİL proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 87.5, özgüllüğü % 68, pozitif prediktif değeri % 90.43, negatif prediktif değeri % 61.16 bulunmuştur. Kaspaz-8 proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 91.67, özgüllüğü % 84, pozitif prediktif değeri % 97.62, negatif prediktif değeri % 58.44 bulunmuştur. Apaf-1 proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 83.33, özgüllüğü % 60, pozitif prediktif değeri % 83.89, negatif prediktif değeri % 59.01 bulunmuştur. Sitokrom-C proteininin ağır hastaların tespitinde duyarlılığı % 58.33, özgüllüğü % 52, pozitif prediktif değeri % 58.86, negatif prediktif değeri % 50.42 bulunmuştur. Sonuçlar Akut dönemde özellikle ağır hastalarda apoptozun indüklendiği tespit edilmiştir. Hastalığın patogenezinde apoptoz ve apoptoza etki eden proteinler önemli yer tutmaktadır. Akut dönemde yüksek düzeyde tespit edilen apoptoz proteinleri, hastalığın şiddetleneceğini öngörmektedir. Ağır hastaların tespitinde apoptoz proteinleri önemli duyarlılık ve özgüllük yüzdesine sahiptir. Hastalığın şiddetini erken dönemde öngörmek, uygun tedavi yaklaşımlarıyla kalıcı organ hasarını ve mortaliteyi azaltacaktır. Anahtar kelimler:Kırım Kongo Kanamalı Ateşi,şiddet derecelendirme skoru,apoptoz.