Kronik granülomatöz hastalık tanısı alan hastaların klinik ve immünolojik özelliklerinin araştırılması

Primer immün yetmezlikler çocukluk çağının önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Fagositer sistem defektleri primer immün yetmezliklerin 9 ana alt grubundan biridir. Bu grup fagositer hücrelerin sayı ve/veya fonksiyonlarındaki defektlerle ilişkilidir. Fagositer sistem defektlerinden biri olan "kronik granülomatöz hastalık" nötrofilik granülositler ve monositlerdeki NADPH oksidaz kompleksinin fonksiyonel işlevsizliğinin yol açtığı, edinilmiş primer immün yetmezliktir. Çalışmamıza Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk İmmünoloji BD.' de 1984-2017 yılları arasında takipli olunan KGH'li hastalar dâhil edilmiştir. Çalışmada hastaların demografik, klinik, genetik özellikleri değerlendirilmiştir. Çalışmaya toplam 63 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların %63,5'inin (n:40) ebeveynlerinde akrabalık öyküsü saptanmıştır. Hastaların ortalama tanı yaşı 82,53±109,96 ay, ortancası 43 aydır. Hastaların ortalama takip süresi 73,84±78,81 ay, ortanca takip süresi 44 ay olarak bulunmuştur. Çalışmada ortalama tanı gecikmesi 38,24±52,29 ay, ortancası ise 19,5 ay olarak bulunmuştur. Hastalar en sık İç Anadolu bölgesinden (%36) gelmektedir. İlk klinik bulguları bilinen hastaların (%74,6) en sık görülen ilk klinik bulgularının sırasıyla; akciğer enfeksiyonu (%42,6), takiben lenfadenopati (%19,2) ve cilt absesi (%14,9) olduğu görülmüştür. Enfeksiyöz klinik bulgularının dağılımı sırasıyla; akciğer enfeksiyonu (%84,1), cilt absesi (%68,3), lenfadenit (%30,2), karaciğer apsesi (%17,5), osteomyelit (%17,5), otitis media (%15,9) anal-perianal apse (%12,7) olarak görülmüştür. Diğer klinik bulgular incelendiğinde hastaların %69,8'sinde lenfadenopati, %42,9'unda hepatomegali, %31,7'sinde splenomegali, %52,4'ünde büyüme geriliği, %22,2'sinde gelişme geriliği (en az bir defa olmak üzere) %25,4'ünde uzamış/dirençli ateş ve %23,8'inde kronik ishal görülmüştür. Tanı anındaki ortanca hemoglobin değeri 10,55 g/dl, ortanca lökosit değeri 10950/mm3 idi. Tanı anında ESR ortancası 27.5 mm/saat, CRP ortancası 3,55 mg/dl idi. Hastaların %60,3'ünde tanı DHR testi ile doğrulandığı öğrenildi. Genetik mutasyonu bilinen olguların %23,1'inin (CYBB) X'e bağlı, %76,9'unun otozomal resesif kalıtıldığı saptandı. CYBA mutasyonu çalışma grubunda en sık saptanan mutasyondu (%35). Hastaların %47,6'sına (n:30) toraks bilgisayarlı tomografisi tetkiki yapıldığı, en sık görülen radyolojik bulgunun lenfadenopati olduğu (%70), nodül ve infiltrasyonun (%36,7) izlediği bulundu. Çalışma grubunda KGH'li hastaların %9,5'inde inflamatuar barsak hastalığı saptanmıştır. KGH'li hastaların %92,1'inin antimikrobiyal profilaksi kullandığı, %92,1'inin antibakteriyal profilaksi (trimetoprim sülfametoksazol), %88,9'unun itrakonazol profilaksisi kullandığı bulundu. Hastaların %44,4'ünün (n:28) antitüberküloz tedavi aldığı görüldü. 6 hastanın takipleri süresince en az bir defa olmak üzere granülosit transfüzyonu aldığı görüldü. Hastaların %54'ünün (n:34) interferon-gamma tedavisi aldığı görüldü. Çalışma grubundaki hastaların %7,9'una (n:5) hematopoietik kök hücre transplantasyonu yapıldığı, bir hastanın nakil sonrası öldüğü bulundu. Kronik granülomatöz hastalık nedeniyle takipli olan hastaların %19'unun (n:12) izlemleri sırasında vefat ettiği saptandı. Hastaların sağ kalımı ile kalıtım paterni (X-linked, otozomal resesif) değerlendirildiğinde istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. Anahtar kelimeler: Pediatri, Primer immün yetmezlik, Kronik granülomatöz hastalık