Kronik hastalığı olan hastaların hasta eğitimi alma durumları ve aldıkları eğitimin hastalıkları üzerine etkisi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18 yaş üstü kronik hastalığı olan hastaların hasta eğitimi alma durumları ve aldıkları eğitimin hastalıkları üzerine etkisinin incelenmesi, hastaların yaşam kalitesinin arttırılması için farkındalık yaratmak, çözüm önermektir. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlanan çalışmamızda, çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara araştırmacılar tarafından hazırlanmış 44 sorudan oluşan, hastaların sosyodemografik özelliklerini ve sağlık bilgilerini değerlendiren araştırma anketi yüz-yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 22.0 paket programı kullanılmış, tüm karşılaştırmalarda p<0,05 değeri anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Çalışmadaki soru gruplarının güvenilirlik düzeylerinin analizi için Co. Alpha testi uygulaması yapılmıştır. Bilgilendirme oranlarına göre hasta özelliklerinin ve hastalık özelliklerinin farklılığının incelenmesi için ki-kare analizi uygulanmıştır. Hasta özelliklerine göre bilgilendirme ve farkındalık düzeylerinin incelenmesinde iki evre gruplar için bağımsız t testi analizi ve üç evre grubun karşılaştırılmasında Varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Hastaların bilgilendirme ve farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amacı ile korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 380 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 56,28±14,76 ve %56'sı kadın, %44'ü erkektir. Hastaların %51'i düşük gelirlidir, %38'i ilkokul eğitimi almıştır. Çalışmamızda katılımcılarının tamamının (n=380) bilinen kronik veya bulaşıcı bir hastalığı vardır. Hastaların %81'i sağlık hizmeti sürecinde kendisine doktor veya hemşire tarafından bilgilendirme yapıldığını; %19'u yeterince ve hiç bilgilendirme yapılmadığını bildirmiştir. Çalışmada eğitim alan ve almayan hastalar genel olarak değerlendirildiğinde, eğitim alan hastalarda hastalıklarını tanıma, farkındalık, tedavi uyumu, hastalıkla yaşama, hekime güven düzeylerinin eğitim veya bilgilendirme almayan hastalara göre daha yüksek düzeylerde olduğu; hastanın bilgilendirilmesi ve eğitim verilmesinin hastaların hastalığı, tedavisi, kontrolleri ve sağlık süreçlerine karşı olan farkındalıklarını arttırdığı tespit edilmiştir (p=0,01). Sonuç: Kaliteli sağlık bakımının vazgeçilmezi olan hasta eğitiminin kronik hastalıklardaki etkisi fazladır. Sağlığın korunması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazandırılabilmesinde hasta eğitimi önemli yer tutmaktadır. Aile hekimleri, hasta eğitiminde multidisipliner ekibin bir üyesi olarak önemli rol oynayabilir. Anahtar Kelimeler: Hasta Eğitimi, Kronik Hastalık, Aile Hekimliği