Kronik hastalığı olmayan ergenlerde travma sonrası stres bozukluğu, uyku kalitesi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi

Kronik Hastalığı Olmayan Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Uyku Kalitesi ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi Giriş ve Amaç: Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), çocuk ve ergenlerin hayatlarını etkileyen önemli psikiyatrik hastalıklardan birisidir. Travma sonrası stres bozukluğuna eşlik eden psikiyatrik bozuklukların uyku kalitesini etkilediği bildirilmektedir. Ülkemizde insanlar hem insan yapımı hem de doğa olayları nedeniyle pek çok travmatik olaya maruz kalmaktadır. Bu çalışma ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı'na başvuran ergenlerde TSSB sıklığı, TSSB ile ilişkili demografik ve klinik veriler ile uyku kalitesi ile ilişkili faktörler incelenerek ülkemizde doğal afet sonrası travma yaşayan 11-18 yaş arası duygu durum ve uyku bozukluğu olan çocukların belirlenmesi, gerekli önlem ve önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Eylül 2023 – Haziran 2024 tarihleri arasında, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi polikliniklerine başvuran, cinsiyet ayrımı olmaksızın, çalışmada Revize Edilmiş Çocuk Olayın Etkisi Ölçeği-13 (CRIES-13) (EK-1), Afet ve Kitlesel Şiddet Olaylarını Değerlendirme Formu (EK-2) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)(EK-3) formlarını eksiksiz dolduran 11-18 yaş arası hastalar dâhil edilmiştir. Çalışmaya alınanların CRIES-13 puanı > 30 olan hastalar Travma Sonrası Stres Bozukluğu grubu (TSSB) ve diğer hastalarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu Olmayan hasta grubu (TSSBO) olarak iki gruba ayrıldı ve iki grup istatiksel analizler edildi. Bulgular: Bu çalışmaya 163 (%52,9) kız ve 145 (%47,1) erkek olmak üzere toplam 308 vaka dâhil edildi. Kız hastaların 56'sının (%45,1) ve erkek hastaların 68'inin (%59,1) TSSB olduğu saptandı. TSSB grubu hastaların 20'sinin (%22,7) olay sonrası hala evlerinin dışında yaşadıkları, TSSBO grubu hastaların 18'inin (%21,4) olay sonrasında hala evlerinin dışında yaşadıkları tespit edilmiş ve gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p=0,039). TSSB grubu hastaların 63'ünde (%20,4) uyku bozukluğu olduğu, TSSBO grubu hastaların ise 76'sında (%24,6) uyku bozukluğu olduğu tespit edilmiştir. Fakat gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,560). Sonuç: Deprem gibi yıkıcı etkileri büyük olan afetlerde psikososyal destek genellikle olayın ilk haftalarıyla sınırlı kalmaktadır. TSSB, uyku ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki çok karmaşıktır. Pediatrik TSSB'deki spesifik uyku bozuklukları objektif olarak tanımlandığında, tedavi geliştirilme ve sonuç çalışmaları yalnızca hastalardaki olumsuz semptomların azaltılması için değil, aynı zamanda uyku bozukluğunu TSSB gelişiminde bir biyobelirteç olarak tanımlayabilmek için de çok önemli olacaktır. Bu amaçla çok merkezli, geniş katılımlı ve objektif tanı yöntemlerinin kullanılacağı yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Ergen, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Uyku Kalitesi