Kronik hastalık yönetiminde hasta rolü, yaşam kalitesi ve tedaviye uyumun değerlendirilmesi

GİRİŞ VE AMAÇ: Tüm dünyada prevalansı ve insidansı gün geçtikçe artış gösteren kronik hastalıklar, bireylerin yaşamlarını kısıtlayan, birçok fiziksel, psikolojik ve sosyal soruna yol açan, hastaların tedaviye uyumlarını ve yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkileyen önemli sağlık sorunlarıdır. Hastaların tedaviye uyumlarının artırılmasında, yaşamlarındaki kısıtlılıkların ve yaşadıkları sorunların azaltılmasında en önemli faktör, hastaların tedavi ve bakım süreçlerinde aktif rol almalarıdır. Bu nedenle çalışmada kronik hastalık yönetiminde; hastaların rolünün belirlenmesi, yaşam kaliteleri ve tedaviye uyumlarının değerlendirilmesi amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı ve kesitsel araştırma modeli kullanılarak planlanan bu çalışma; Eylül 2016 - Kasım 2016 tarihleri arasında kurum izni ve etik kurul onayı alındıktan sonra, bir devlet hastanesinin iç hastalıkları polikliniğine başvuran 140 hasta ile yapıldı. Sosyodemografik özellikleri içeren tanıtım formu, Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı (PAM), Morisky 8, Tedaviye Uyum Ölçeği ve SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanan verilerin analizi bilgisayar ortamında yüzdelik, ortalama, Cronbach Alpha, Mann Whitney U, Kruskall Wallis-H testi, Pearson Korelesyon ve Pearson Ki Kare (x2) testi kullanılarak yapıldı. BULGULAR: Hastaların PAM puan ortalamasının 57,81±18,87; Morisky 8 ölçeği puan ortalamalarının 5,08±2,31 olduğu, SF 36 yaşam kalitesi ölçeği fiziksel ana boyutu puan ortalamasının 37,83±20,47 ve mental ana boyutu puan ortalamasının da 42,34±15,03 olduğu, tüm alt boyutlarda ise yaşam kalitesi puan ortalamalarının 10,44±19,17 ile 65,17±15,46 arasında değişiklik gösterdiği belirlendi. Kronik hastalık yönetiminde hastaların %31,4'ünün aktif rol alma düzeylerinin, %51,4'ünün tedaviye uyumlarının düşük olduğu, yaşam kalitesi ölçeğinden de düşük puan aldıkları belirlendi. Öğrenim durumu, ilaçlarını düzenli kullanma durumu ve ağrı değişkenlerinin hastaların aktif rol alma düzeylerini; öğrenim durumu, cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma durumu ve ağrı değişkenlerinin yaşam kalitesini; yaş, hekim önerisi dışında ilaç kullanma durumu ve hastalığına ilişkin düzenli sağlık kontrollerine gitme değişkenlerinin ise hastaların tedaviye uyumlarını etkilediği belirlendi. SONUÇ: Hastaların aktiflik düzeylerinin, tedaviye uyumlarının ve yaşam kalitelerinin düşük olduğu, hastalıklarının yönetiminde aktif rol almalarının tedaviye uyumunu artırabileceği ve yaşam kalitelerini yükseltilebileceği belirlendi.