Kronik hastalıkla yaşam ölçeği'nin türk toplumunda geçerlik ve güvenirliğin incelenmesi

Bu araştırma, kronik hastalıklardan en yaygın görülen Diabetes Mellitus (DM), Hipertansiyon (HT) ve diğer kronik hastalık tanısı olan bireylerde Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin (Escala de Convivencia Con un Proceso Crónico) Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin incelemek amacıyla metodolojik ve tanımlayıcı olarak iki aşamada yapıldı. Birinci aşama metodolojik, ikinci aşama tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışmanın metodolojik aşamasının örneklemini bir devlet hastanesinin iç hastalıkları kliniğine başvuran DM ve HT tanılı 500 birey, tanımlayıcı aşamasının örneklemini ise DM, HT ve diğer kronik hastalıklara sahip 700 birey oluşturdu. Metodoloji aşamada; ölçeğin geçerliği için dil, kapsam, yüzey ve yapı geçerliliği, yakınsak geçerlik, güvenirliği için iç tutarlılık (Cronbach Alfa), zamana karşı değişmezlik incelendi. Zamana göre değişmezlik için test tekrar test yöntemi kullanıldı. 30 hastaya on dört gün arayla iki kez ölçek uygulandı. Tanımlayıcı aşamada ise ortalama, standart sapma, sayı ve yüzde değerler hesaplandı ve gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız gruplarda t testi, ANOVA, Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis testi yapıldı. Elde edilen istatiksel sonuçlar %95 güven aralığında, p<0,05 düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Veriler kişisel bilgi formu, Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği ile toplandı. Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin metodolojik aşamasında; kapsam geçerlik indeksi (Ö-KGİ) 0,959 bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda ölçeğin orijinalinde olduğu gibi 5 alt boyutlu yapı ve 26 madde olarak doğrulandı. DFA sonucuna göre uyum indeksi değerleri (χ²/df) 3,91; RMSEA 0,076; SRMR 0,075; RMR 0,90; GFI 0,80; CFI 0,97; IFI 0,97; RFI 0,96; NFI 0,97; NNFI 0,97 olarak belirlendi. Bu değerler kabul edilebilir ve mükemmel uyum sınırları içindedir. Yakınsak geçerlik sonuçlarında CR değerleri 0,777-0,917 arasında, AVE değerleri ise 0,469- 0,651 arasında değişti. Ölçeğin cronbach alfa katsayısı 0,940 ve test tekrar test korelasyon katsayısı 0,99 bulundu. İki yarı güvenilirliğinde ise istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (t=-48,48; p=0,000) belirlendi. Tanımlayıcı aşamada ise; cinsiyet grubunda fark bulunmadı (p>0,05). Yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kronik hastalık türü, kronik hastalık tanısı aldıkları yıl ve sürekli kullandığı ilaç sayısına göre kronik hastalıkla yaşam düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). 18-65 yaş bireylerin diğer yaş gruplarından, bekarların evlilerden, üniversite mezunlarının diğer eğitim düzeylerinden, sadece bir kronik hastalığa sahip olanların birden fazla kronik hastalığa sahip olanlardan, bir yıldır kronik hastalığa sahip olanların birden fazla yıldır sahip olanlardan kronik hastalıkla yaşam düzeyleri daha yüksek bulundu (p<0,05). Yapılan çalışmanın sonunda Kronik Hastalıkla Yaşam Ölçeği'nin Türk dili için geçerli ve güvenilir olduğu belirlendi.