Kronik hastalıkları olan erişkin hastaların COVID-19 pandemisinde yönetim planına uyumunun değerlendirilmesi

Giriş: Son yıllarda giderek artan, önemli morbidite ve mortalite sebebi olan kronik hastalıkları olan kişiler pandeminin getirdiği kısıtlamalardan en çok etkilenen gruplar arasındadır. Çalışmanın amacı, kronik hastalığı olan erişkin bireylerin pandemi döneminde tedavi yönetimine uyumlarının ve uyumlarını etkileyen unsurların değerlendirilmesidir. Materyal – Metot: Kesitsel nitelikte olan bu çalışma anket yoluyla yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Hastalara tedavi yönetimlerine uyumlarını değerlendirmek için Morisky İlaç Uyum Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği (KHUÖ) uygulanmıştır. Analizler SPSS 26.0 paket programı ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 18 yaş ve üzeri 366 kişi dahil edilmiştir. Ortalama yaş 52.07±13.93 olup %77.6'sı evli, %56 lise veya üniversite mezunu, %.41.3'ü çalışandır. En sık görülen hastalıklar, KVS hastalıkları, diyabet, diyabet dışı endokrinopatiler, solunum hastalıklarıdır. Bir kronik hastalığı olanların oranı %70.2'dir. Yüzde 88.7'sinin pandemide muayene sayısı 0-5'tir ve %83.6'sı pandemi döneminde tüm ilaçlarını kullanmıştır. İlaç uyumları %85.3'ünde orta-yüksek olup alkol kullanmayanlarda ve romatolojik hastalıkları olanlarda yüksektir. Katılımcıların KHUÖ toplam puan ortalaması 88.31±12.82, alt ölçeklerden fiziksel uyum 40.1±6.76, sosyal uyum 23.39±5.25, psikolojik uyum puanı 24.89±4.88'dir. Fiziksel uyum, lise ve üniversite mezunu, solunum ve psikiyatrik hastalığı olan, yıllık muayene sayısı 6-12 arası olanlarda; sosyal uyum, 18-34 yaş, üniversite mezunu, bekar, çalışan, alkol kullanımı, KVS hastalığı olan ve bir hastalığı bulunanlarda; psikolojik uyum, sosyal desteği olan, çalışan, solunum ve gastroenterolojik hastalığı olanlarda yüksektir. Sonuç ve Öneriler: Kronik hastalığı olan kişiler pandemi döneminde pek çok sorunla karşılaşmışlardır. Bu sorunlardan biri de ilaç uyumudur. Bu çalışmada kronik hastalığı olan kişilerin ilaç uyumu orta-yüksek düzeydedir. İlaç uyumunu etkileyen en önemli etmenler eğitim düzeyi, sosyal destek varlığı ve kronik hastalık sayısıdır. Kronik hastalığı olan hastaların ilaç uyumlarını artırmak için hem muayene başvurularında hem sağlık politikaları açısından çok odaklı müdahaleler konusunda bilgilendirilmeleri ve desteklenmeleri gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: kronik hastalıklar, tedavi uyumu, COVID-19 pandemisi, Morisky, Kronik Hastalık Uyum Ölçeği