Kronik HDV infeksiyonunda oral antiviral kullanımının etkinliğini araştıran retrospektif çalışma

Amaç: Hepatit D, insanlarda en ciddi kronik viral hepatit formudur. Defektif bir RNA virüsü olan HDV, çoğalmak için HBV'e ihtiyaç duyar; bu nedenle yalnızca HBV ile enfekte bireylerde görülür. HDV enfeksiyonu, hepatit B monoinfeksiyonuna göre daha hızlı fibrozis gelişimiyle karakterizedir, bu da siroz, siroz dekompansasyonu ve hepatoselüler kanser riskinin arttığı anlamına gelir. HDV'nin ciddi komplikasyonları, hastalığın dikkatli izlenmesi ve tedavisinin önemini vurgular. Tedavi seçenekleri arasında interferon, oral antiviraller ve OAV+interferon bulunmaktadır. Çalışmalar, interferon tedavisinin etkinliğini göstermiştir. Araştırmanın amacı, kronik HDV infeksiyonu olan hastalarda farklı oral antiviral tedavi rejimlerinin etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca kronik HDV infeksiyonu olan hastalarda prognostik faktörlerin sağkalım üzerine etkisinin de incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Çalışmaya, 01.01.2012-28.09.2023 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğine başvuran 18 yaşından büyük Kronik HDV Enfeksiyonu tanısı alıp tedavi gören 86 hasta dahil edilmiştir. Hastaların dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya alınma kriterleri olarak başvuru anında 18 yaşından büyük, HBsAg pozitif, total anti-delta antikoru pozitif, HDV RNA ve/veya HBV DNA pozitif , ALT, AST değeri normalin üst sınırının üzerinde olan hastalar çalışmaya alınmıştır. Başlangıçta HCC'li, HCV ve HIV infeksiyonu olan hastalar çalışmanın dışında tutulmuştur. Virolojik yanıt, HDV negatifliğinin saptanması; biyokimyasal yanıt, ALT AST'nin normalleşmesi; kombine yanıt, virolojik ve biyokimyasal yanıtın birlikte olduğu durumları kapsamaktadır. Bulgular: Toplam 86 hastanın yaş ortalaması 51.0± 12.8'dir. Hastaların 34'ü kadın (% 39.5), 52'si erkek (% 60,5) olduğu saptanmıştır (E/K: 1.53). Hasta grubumuzda erkek dominansı mevcuttur. Hastaların %53,5'inin kronik delta hepatit nedeniyle, %30,2'sinin kompanse siroz nedeniyle başvurduğu saptanmıştır. Hastaların 50'sinin (%58,1) sadece oral antiviral, 36'sının (%41,9) oral antiviral + IFNα kullandığı belirlenmiştir. Hastaların takip süresince 17'sine (%19.8) karaciğer nakli yapıldığı belirlenmiştir. Hastaların yine takip süresince %15,1'inin öldüğü belirlenmiştir. Ölüm nedenleri sırasıyla %14'ünün hepatik, %1,1'inin ise non-hepatik nedenlerden olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %48,8'inde varis kanaması, %41,9'unda asit, %12,8'inde hepatit ensefalopati, %18,6'sında HCC, %22,1'inde ise dekompansasyon geliştiği saptanmıştır. Hastaların mortalite durumlarına göre FIB-4 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sağ olan hastaların FIB-4 indekslerinin ex olanlara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Hastaların mortalite durumlarına göre varis kanaması (p<0,05), asit, hepatit ensefalopati, HCC ve dekompanzasyon gelişme oranları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). Ex olan hastalarda varis kanaması, asit, hepatit ensefalopati, HCC ve dekompanzasyon gelişme oranlarının sağ olan hastalara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hastaların mortalite durumlarına göre açlık kan şekeri değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sağ olan hastaların açlık kan şekeri değerlerinin ex olanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların mortalite durumlarına göre INR değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sağ olan hastaların INR değerlerinin ex olanlara göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Hastaların mortalite durumlarına göre hastaneye geliş durumları arasında anlamlı fark bulunmuştur (X2=6,116; p<0,05). Sağ olan hastaların hastaneye kronik delta hepatit ile başvurma oranlarının ex olanlara göre daha yüksek; kompanse siroz ile başvurma oranlarının ise ex olanlara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Hastaların aldıkları tedavi durumuna göre tedavi yanıtları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Monoterapi alan hastalar ile kombinasyon tedavisi alan arasında tedavi yanıtı ve komplikasyonların dağılımları açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Lamivudin kullanmayanlara göre kullananların 3,773 kat (OR:3,773; p<0,05), varis kanaması olmayanlara göre olanların 6,357 kat (OR:6,357; p<0,05), asit bulunmayanlara göre bulunanların 104,435 kat (OR:104,435; p<0,001), hepatik ensefalopati bulunmayanlara göre bulunanların 17,954 kat (OR:17,954; p<0,001), HCC bulunmayanlara göre bulunanların 7,724 kat (OR:7,724; p<0,001), dekompansasyon bulunmayanlara göre bulunanların 14,244 kat (OR:14,244; p<0,001) ve açlık plazma glukoz değerinde bir birimlik artışın 1,029 kat (OR:1,029; p<0,05) mortalite riski taşıdığı saptanmıştır. Varis kanaması bulunan hastalar ile varis kanaması bulunmayan hastalar arasında genel sağkalım oranı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (LogRank:7,662; p<0,05). Varis kanaması bulunanların genel sağkalım oranının varis kanaması bulunmayanlara göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Asit bulunan hastalar ile asit bulunmayan hastalar arasında genel sağkalım oranı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (LogRank:19,317; p<0,001). Asit bulunanların genel sağkalım oranının asit bulunmayanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. ALP değeri 91 U/L altında olan hastalar ile 91 U/L ve üstünde olan hastalar arasında genel sağkalım oranı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (LogRank:5,078; p<0,05). ALP değeri 91 U/L altında olanların genel sağkalım oranının ALP değeri 91 U/L ve üstünde olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Kronik HDV infeksiyonlu hastalarda oral antiviral monoterapisi alan hastalar ile oral antiviral + interferon kombinasyon tedavisi alan hastalar arasında tedavi yanıtı ve komplikasyonların dağılımı açısından anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). OAV tedavisinin, Delta hepatit tedavisinde IFN tedavisinden farklı olmadığı gözlemlenmiştir. OAV tedavisi, Delta hepatit tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır ve IFN tedavisi ile birlikte kullanılabilir. Delta hepatit nadir görülen ancak hızlı ve kötü seyri nedeniyle hala bölgemizde önemli bir sağlık sorunudur, HDV enfeksiyonunun tanınabilmesi için rutin olarak taranması gerekmektedir. Çalışmamız literatürün aksine, HDV tedavisinde oral antivirallere daha fazla yer ve önem verilmesi gerektiğini vurgulayacak bir çalışmadır.