Kronik hiperhomosisteinemi oluşturulan ratlarda alfa-lipoik asidin plazma ve çeşitli dokularda oksidan antioksidan sistem üzerine etkilerinin araştırılması

KRON K H PERHOMOS STE NEM OLUŞTURULAN RATLARDAALFA-L PO K AS D N PLAZMA ve ÇEŞ TL DOKULARDA OKS DANANT OKS DAN S STEM ÜZER NE ETK LER N N ARAŞTIRILMASIFunda GÜLCÜ BULMUŞÖZETPlazma homosistein düzeylerinin yüksekliği, serbest radikal üretimi veçeşitli mekanizmalar yoluyla vasküler ve kardiovasküler hastalıklar için önemlibir risk faktörüdür. Aksine, α-lipoik asit ise özellikle oksidatif stres ile ilişkilibirçok hastalıkta kullanılma potansiyeline sahip güçlü, terapotik birantioksidandır. Bu çalışmada, kronik hiperhomosisteinemi oluşturulan ratlardahomosisteinin oksidan-antioksidan sistemler üzerindeki etkilerinin ve α-lipoikasidin bu etkiler üzerinde ne şekilde değişiklikler yapacağının araştırılmasıamaçlanmıştır.Çalışmada 200-250 gr. ağırlığında toplam 45 adet Wistar albino cinsi erkekrat kullanılarak 3 grup oluşturuldu. Grup 1 (n=15, kontrol grubu; 6 hafta i.p. 1ml/kg serum fizyolojik uygulandı); Grup 2 (n=15, hHcy grubu; 6 hafta i.p. 1ml/kg serum fizyolojik uygulanmasına ilaveten içme sularına 1 g/kg/gün dozda L-metiyonin katılarak kronik hiperhomosisteinemi oluşturuldu); Grup 3 (n=15,hHcy+LA grubu; 6 hafta içme sularına 1 g/kg/gün dozda L-metiyonine ilaveten100 mg/kg/gün dozda α-LA i.p. olarak uygulandı). Altı hafta sonunda ratlardekapite edilerek biyokimyasal parametreler için kan örnekleri, karaciğer, böbrek,kalp, beyin doku örnekleri ile histopatolojik inceleme için aort örnekleri alındı.Deneysel olarak kronik hiperhomosisteinemi oluşturulan ratlarda lipoik asituygulanmasının plazma Hcy düzeylerini önemli şekilde azalttığı ve hHcyoluşumunu engellediği görüldü. Lipid peroksidasyonun göstergesi olarak plazmave doku MDA düzeyleri Grup 2'de Grup 1'e göre anlamlı şekilde yüksekbulunurken, lipoik asit uygulanmasının MDA düzeylerinde önemli düşüşe yolaçtığı görüldü. Hiperhomosisteinemi eritrosit, karaciğer ve böbrek dokularındaGSH-Px ve CAT aktivitelerinde anlamlı azalmaya yol açarken; kalp ve beyindeböyle bir azalma görülmedi. Diğer taraftan, hiperhomosisteineminin eritrosit vedoku SOD aktiviteleri üzerine anlamlı bir etkisi bulunmadı. Lipoik asidin iseeritrosit SOD aktivitesi hariç, eritrosit ve dokularda SOD, CAT ve GSH-Pxaktiviteleri ile eritrosit GSH düzeylerinde anlamlı şekilde artışa yol açtığı görüldü.Hiperhomosisteineminin lipid parametrelerinin (kolesterol, LDL, VLDL,trigliserid) düzeylerini artırdığı; lipoik asidin ise, homosisteinin bu olumsuzetkisini önlediği ortaya konulmuştur. Ayrıca hHcy'nin aortta dejeneratif vaskülerbozukluklara neden olup, lipoik asidin ise bu damar değişikliklerini önlediğigörülmüştür.Sonuç olarak lipoik asidin lipid peroksidasyonunu azalttığı, antioksidanaktiviteyi artırdığı, lipid profilini düzelttiği; ayrıca hiperhomosisteinemi vebundan kaynaklanan damar lezyonlarını önleyerek vazoprotektif etki gösterdiğiortaya konulmuştur. Lipoik asidin bütün bu yararlı etkileri göz önüne alındığında,kardiovasküler hastalıklarda suplementasyon için önemli bir potansiyele sahipolduğu düşünülebilir.Anahtar Kelimeler: Hiperhomosisteinemi, α-lipoik asit, L-metiyonin,oksidan-antioksidan sistemler.