Kronik obstrüktif akciğer hastalarında dispne ve yorgunluğun öz etkililik düzeyine etkisi

Amaç: Bu araştırma, kronik obstrüktif akciğer hastalarında dispne ve yorgunluğun öz etkililik düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Ekim 2021- Ekim 2022 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Kepez Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları servisinde yatan 204 KOAH tanılı hasta ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, mMRC Dispne Ölçeği, Dispne-12 Ölçeği, KOAH ve Astım Yorgunluk Ölçeği ve KOAH Öz Etkililik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri için SAS version 9.4 programı kullanılmıştır. Araştırmanın ölçümle belirlenen nicel değişkenleri için tanımlayıcı istatistikler olarak ortalama ve standart sapma, sayımla belirlenen nitel değişkenler için ise tanımlayıcı istatistikler sayı ve yüzde şeklinde gösterilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan KOAH tanılı hastaların %62.7'sinin erkek, %63.7'sinin 66 yaş ve üzerinde, %34.8'inin ilköğretim mezunu, %51'inin 5 yıldan az ve %35.8'inin ise GOLD II evresinde KOAH tanısına sahip olduğu belirlenmiştir. Hastaların %63.7'sinin mMRC Dispne düzeylerinin ağır ve çok ağır şiddetinde, Dispne- 12 Ölçeği puan ortalamalarının 24.1±8.13, KOAH-Astım Yorgunluk Ölçeği puan ortalamalarının 64.2±16.27 olduğu, dispne ve yorgunluk düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. KOAH Öz Etkililik Ölçeği puan ortalamalarının 2.2±0.85 olduğu ve hastaların öz etkililik düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Dispne ve yorgunluk düzeyleri arasında pozitif yönlü, güçlü bir ilişki varken öz etkililik ile dispne ve yorgunluk düzeyleri arasında negatif yönlü, güçlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Dispne ve yorgunluğun öz etkililik düzeyine negatif yönde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmamıza katılan KOAH tanılı hastaların dispne ve yorgunluk düzeylerinde artışın öz etkililik düzeylerinde azalmaya neden olduğu belirlenmiştir. KOAH tanısına sahip hastaların öz etkililik düzeylerinin geliştirilmesi için dispne ve yorgunluk düzeylerinin azaltılmasına yönelik uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması ve bu alanda araştırmaların artırılması önerilmektedir.