Kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) psikososyal uyumu etkileyen faktörlerin incelenmesi

Giriş: KOAH nefes darlığı ile başlayan, alevlenmelerle seyreden, ilerleyici ve yaşamı tehdit eden ağır bir akciğer hastalığı, bronşlarda hava yolu tıkanması ile ilişkili kronik öksürük, solunum güçlüğü ve balgam çıkarma ile karakterize önemli mortalite ve morbidite oranına sahip bir halk sağlığı sorunudur. KOAH sadece fiziksel değil aynı zamanda biyolojik, ruhsal, sosyal, ailesel ve çevresel etkileri olan kronik bir tablodur. Bu nedenle KOAH'lı bireyler günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmekte güçlük yaşamasının yanında birçok psikososyal sorunları da yaşamaktadır. Amaç: Bu çalışmada KOAH'lı bireylerin psikososyal uyumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin psikososyal uyumun alt boyutları olan; sağlık bakımına uyum, mesleki çevre, aile çevresi, seksüel ilişki, geniş aile ilişkileri, sosyal çevre ve psikolojik baskı üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sürreyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, KOAH kliniğinde Ağustos-Ekim 2017 tarihleri arasında 230 hastanın katılımı ile yürütülmüştür. Veriler, KOAH Değerlendirme Anketi (CAT), Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği (PAIS-SR) ve literatür doğrultusunda hazırlanan hastaları ve hastalıkla ilgili tanıtıcı özellikleri içeren görüşme formu kullanılarak toplanmıştır, verilerin değerlendirmesinde SPSS 21.0 paket program kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) tek yönlü varyans analizi (anova), Kolmogorov-Smirnov testi, Bağımsız Örnekler T-Testi, Post-Hoc Tukey testi, Ki-Kare Bağımsızlık Testi kullanılarak %95 güven aralığında, anlamlılık düzeyi için α değeri 0,05 olarak alınmış olup p<0,05 seviyesi anlamlı farklılığın göstergesi olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın etik kurul onayı alınmıştır. Bulgular: Yaş ortalaması 66±10 olup %76,5'i erkek, %77'si (n=177) evli, %52,2'i (n=120) ilkokul mezunu, %64,3'ü (n=148) gelir düzeyinin yetersiz olduğunu, %51,3'ü (n=118) KOAH nedeniyle sigarayı bıraktığını, %67,8'i (n=156) sosyal aktivitelere katılmadığını belirten hastaların %88,3'ü (n=203) psikososyal uyumlarının kötü olduğu ve uyumlarının en kötü olduğu psikososyal alanlar ise sağlık bakımına uyum ve mesleki çevreye uyumdur, uyumlarının en iyi olduğu alan ise geniş aile ilişkileri olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Çalışmamızda, kadın cinsiyet, 66-75 yaş ve üzerinde olma, bekar olma, çocuk sahibi olmama yada 1 çocuğu olma, düşük eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelişmiş bir şehirde yaşama, yalnız yaşama, düşük sosyo ekonomik durum, KOAH nedeniyle sigarayı bırakma, hastalığı ile ilgili bilgi alma durumu, 7- 11 yıl ve üzerinde süredir KOAH hastası olma, KOAH'a eşlik eden hastalık varlığı ve sayısı, kötü sağlık algısı, fiziksel güç kaybı, hastaneye yatış sıklığı, düzenli olarak kontrollere gitme, tedaviye yardımcı cihaz kullanma, tedaviye yardımcı kişi varlığı, sosyal aktivitelere katılma ve evden dışarı çıkma konusunda çekinme durumu, yüksek düzeyde uykusuzluk yaşama, KOAH'ın yaşamı etkileme düzeyi, görülen semptom düzeyi ve sıklığı, psikososyal uyumu değiştiren faktörler olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada hastaların uyumunu artırmak için hastalara hastalığı ile ilgili eğitim verilmesi, KOAH semptomlarının kontrolü, eşlik den hastalıkların ve semptomlarının tedavi ve bakımı, hastaların sosyal aktivite gruplarına katılımlarının desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: KOAH, Kronik Akciğer hastalığı, Psikososyal Uyum, Faktörler, Hemşirelik