Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde preoperatif sarkopeni değerlendirilmesi ve postoperatif sonuçları

Sarkopeni; yaygın ve ilerleyici kas gücü ve kas kütlesi kaybı ile karakterize, yaşam kalitesini düşüren ve hatta ölüme sebep olabilen bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Sarkopeninin etyolojisinde çok fazla faktörün rol oynadığı bilinmektedir. Malignite varlığı sarkopeni gelişmesine zemin hazırlayan iyi bilinen faktörlerden biridir. Sarkopeni varlığının da mortalite için bağımsız bir risk faktörü olduğu ve postoperatif komplikasyonlar açısından daha yüksek risk ile ilişkili olduğu birçok çalışmada kanıtlanmıştır. Bu çalışmada akciğer kanseri sebebi ile opere edilen hastalarda sarkopeni varlığının postoperatif dönemde gelişen komplikasyonlara ve sağkalım üzerine etkisinin araştırılması amaçlandı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı'nda Ocak 2012 - Aralık 2022 tarihleri arasında KHDAK tanısı ile opere edilen hastalar retrospektif olarak tarandı; radyolojik olarak görüntülerine ulaşılamayan, daha önce torakotomi öyküsü olan, neoadjuvan tedavi almış olan, daha önce malignite tanısı olan hastalar çalışma dışı bırakılarak çalışmaya 293 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, komorbiditeleri, solunum fonksiyon değerleri, ASA skorları, cerrahi yaklaşım, rezeksiyon tipi, postoperatif verileri ve sağkalım durumları analiz edildi. Hastaneye yatışlarındaki vücut kitle indeksleri ile preoperatif dönemde çekilen PET/BT görüntülerinin 3. lomber vertebra (L3) vertebra düzeyindeki psoas kas alanları kullanılarak hastaların psoas kas indeksleri hesaplandı. Sarkopeni teşhisi erkekler için 6,36 cm2/m2, kadınlar için 3,92 cm2/m2 eşik değerleri kullanılarak konuldu. Postoperatif dönemde görülen komplikasyonlar modifiye Clavien-Dindo kullanılarak derecelendirildi. Genel sağkalım, operasyon tarihinden herhangi bir sebepten hasta ölümünün gerçekleştiği tarihe kadar geçen süre; nükssüz (hastalıksız) sağkalım ise operasyon tarihinden nüks saptanan veya hasta son kontrol tarihine kadar geçen süre olarak tanımlandı. Çalışmaya alınan hastaların 223'ü (%76) erkek, 70'i (%24) kadındı. Ortanca yaş 62 olarak bulundu. Çalışmadaki 293 hastanın 199'unda (%68) sarkopeni saptandı, 94 (%32) hastada ise sarkopeni saptanmadı. Sarkopenik hastalarda erkek cinsiyet oranının daha fazla olduğu (%81,4), ortanca yaş değerinin daha yüksek olduğu (p=0,003) ve vücut kitle indekslerinin (VKİ) daha düşük olduğu (p<0,001) bulundu. Gruplar arasında performans durumları, komorbiditeleri, solunum fonksiyon kapasiteleri ve yapılan akciğer rezeksiyonu açısından fark tespit edilmedi. Sarkopenik hasta grubu daha ileri evrede (p=0,023) tanı alan ve daha fazla oranda adenokarsinom (p=0,022) patolojisine sahip hastalardan oluşmaktaydı. Operasyon sonrası veriler karşılaştırıldığında sarkopenik hastalarda pnömoni sıklığı (0,03) ve uzamış hava kaçağı oranları (0,025) daha fazla saptandı. Komplikasyonların derecesi ve yoğun bakımda yatış süreleri açısından gruplar arasında fark bulunmadı (p=057, p=0,06). Beş yıllık genel sağkalım oranlarının sarkopenik olan hastalarda daha kötü olduğu (p=0,003) görüldü. Tek değişkenli ve çok değişkenli analizlerde 5 yıllık genel sağkalıma erkek cinsiyetin, KOAH varlığının, hastalığın evresinin, postoperatif görülen komplikasyonun derecesinin ve sarkopeni varlığının etkili olduğu bulundu. Sonuç olarak yapılan çalışmalarda sarkopeninin postoperatif komplikasyonlar, nükssüz sağkalım ve genel sağkalım üzerine etkili olduğu gösterildi. Preoperatif dönemde rutin olarak yapılan radyolojik incelemelerde kolayca tanı konulabilen ve kısa vadede tedavisi olmayan sarkopeni durumu için, hastaların preoperatif hazırlığında risk skorlamasını doğru yaparak, postoperatif gelişmesi beklenen komplikasyonlara karşı önlem alarak ve yakın takip yaparak çözüm üretilebilir. Cerrahi sonuçları iyileştirmek, hastaların yaşam kalitesini artırmak ve sağkalım sürelerini uzatmak için sarkopeni hastalarının preoperatif bilgilendirilmesi, sarkopeniye yönelik önleyici önlemler ve rehabilitasyon programları geliştirilmesi, preoperatif ve postoperatif dönemde gerek immün gerekse konvansiyonel nütrisyon desteği sağlanması ve cerrahi müdahalelerin planlanmasında sarkopeniye özel stratejilerin oluşturulması gerekmektedir.