Kültür aktarımında çeviri stratejileri: Yüksel Pazarkaya'nın Türkçe- Almanca çeviri örneğinde bir araştırma

Bu araştırmada, Yüksel Pazarkaya esas alınarak kültür aktarımı bağlamında çeviri stratejileri incelenmiştir. Bunun için önce çeviri hakkında teorik bilgilendirmelerde bulunulmuştur. Ardından çevirinin Yüksel Pazarkaya ile ilişkisi ortaya konulmuş ve Yüksel Pazarkaya'nın Almancadan Türkçeye ve Türkçeden Almancaya yaptığı çevirilerden örnekler incelenerek çeviri stratejileri açısından en farklı sonuçları veren örnekler çalışmaya alınmıştır. Çeviri stratejilerinin incelenebilmesi için Yüksel Pazarkaya'nın hem Almancadan Türkçeye hem de Türkçeden Almancaya yaptığı çeviri örneklerinden yararlanılmıştır. Örnek incelemelerde hem kaynak metin hem de erek metin kullanılmıştır.Örnek parçalar incelenirken önce biçimsel inceleme yapılmış sonrada çeviri işlemi ve strateji taramasına geçilmiştir.Çalışmanın inceleme kısmı Türkçeden Almancaya ve Almancadan Türkçeye yapılmış çeviriler olmak üzere iki ana başlık altında toplanmıştır.Değerlendirme kısmı da Türkçeden Almancaya yapılmış çevirilerin ve Almancadan Türkçeye yapılmış çevirilerin değerlendirilmesi olmak üzere iki ana başlık altında yapılmıştır. Kültür Aktarımında kullanılan stratejiler değerlendirilmiştir. Bütün çeviri biçimlerini kapsayan genel bir değerlendirmeye de yer verilmiştir.Değerlendirmede, kullanılan işlem, strateji ve yönteme göre sonuçlar, biçime yönelik sonuçlar, uyaklara yönelik sonuçlar, dize çevirisine yönelik sonuçlar, başlık çevirisine yönelik sonuçlar, deyim ve atasözü çevirisine yönelik sonuçlar, özel isim çevirisine yönelik sonuçlar ve kültür aktarımında kullanılan stratejilere göre sonuçlar çıkarılmıştır.Türkçeden Almancaya yapılan çeviriler için şunlar söylenebilir: İncelenen tüm çevirilerin erek odaklı yapıldığı gözlemlenmiştir. Bu arada Pazarkaya, kaynak metni göz önünde bulundurmuştur. Çevirilerde ender olarak gerekli olan hallerde sözcüğü sözcüğüne çeviri stratejisi kullanılmış fakat çevirilerin genelinde bağımlı çeviri stratejisinin kullanıldığı açıktır. Yüksel Pazarkaya, kaynak metin yazarının dilsel özelliklerini olabildiğince muhafaza ederek çevirisini yapmaya özen göstermiştir.En çok kullanılan çeviri işlemlerinin sırasıyla; Doğrudan Aktarım, Uyarlama, Daha Açık Hale Getirme olduğu görülmektedir. Ödünleme, Yanlış Yorumlama, Yöntemsel Hata gibi işlemlerin (çeviri hatası) ise hiç kullanılmadığı görülmektedir.Almancadan Türkçeye yapılan çeviriler içinse şunları söylemek mümkündür: İncelenen tüm çevirilerin erek odaklı yapıldığı gözlemlenmiştir. Fakat her çeviride kaynak metne bağlı kalınmıştır. Çevirilerde gerekli durumlarda sözcüğü sözcüğüne çeviri stratejisi kullanılmıştır fakat çevirilerin genelinde bağımlı çeviri stratejisinin kullanıldığı açıktır. Yüksel Pazarkaya, kaynak metin yazarının dilsel özelliklerini olabildiğince muhafaza ederek çevirisini yapmaya özen göstermiştir.En çok kullanılan çeviri işlemlerinin sırasıyla; Doğrudan Aktarım, Örtükleme, Daha Açık Hale Getirme olduğu görülmektedir. Eksik Çeviri, Yersiz Açımlama, Yöntemsel Hata gibi işlemlerin (çeviri hatası) ise hiç kullanılmadığı görülmektedir.Kültürel öğelerin aktarımının, Açımlama, Doğrudan Aktarım ve Ödünçleme işlemleri ile gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu bağlamda en çok kullanılan işlem ise Doğrudan Aktarma işlemidir.Sonuç olarak, Yüksel Pazarkaya'nın, kaynak metinlerde yer alan kültürel öğeleri erek metine aktardığı gözlemlenmiştir. Kültürel öğeler en çok doğrudan aktarma işlemi aracılığı ile erek metne taşınmıştır. Doğrudan aktarma işlemi ve bunun yanı sıra çeviri eylemi sırasında kullandığı tüm işlem, yöntem ve stratejiler inceleme ve değerlendirme aşamasında ortaya çıkmıştır.