Kültür Bakanlığınca yayınlanan tiyatro afiş tasarımında; boşluk kavramında renk ilişkilerinin grafiksel yönden incelenmesi

ÖZET Günümüz insanları iletişim içinde bulunabilmek adına çeşitli yollara başvurmaktadır. Bu yolların biri de kökleri 1700'lü yıllara dayanan afiştir. Afiş geçmişten bu yana gelişerek ve çeşitlenerek günümüze kadar ulaşmıştır. Artık afiş modern teknolojinin de yardımıyla iletişim çağının vazgeçilemez grafik ürünlerindendir. İletişim kanallarının vazgeçilemez unsurlarından olan afiş, iletişim sürecine dahil olduğu ülkelerin; kültürel, ticari ve siyasal yönünü dolaylı şekilde yansıtma rolünü de üstlenmiş bulunmaktadır. Bu güne gelinceye değin afişler, afiş tasarım sanatçıları ve ressamlar tarafından, branşlaşmaya gidilmeden çeşitli tekniklerle oluşturuluyordu. Ancak günümüzde afiş başlı basma bir uğraşı alam olup kendi içinde dahi bölümlenerek, ilgili tasarım sanatçıları tarafından oluşturulmaktadrr. Teknolojik imkanların artması ve bilgisayar çağma girişle birlikte afişin tamtımdaki rolü önem kazanmıştır. Afiş görevini, hedef kitlesine uygun, dikkat çekici, merak uyandırıcı veya ihtiyacı tetikleyici yanlarını, kullanarak yerine getirmiştir. Afiş uygulama yöntem ve teknikleri de çağa ayak uydurur niteliktedir. Afiş artık dijital ortamlarda tasarlanma ya da çoğaltılma özelliklerine de kavuşmuştur. Yaşamın ve hatta evrenin varoluşu büyük ölçüde boşluk doluluk ilişkisine bağlıdır. Dolunun tanımlanabilen bütün nitelikleri boşluğa bağlıdır. Evrendeki bütün olguların temelinde "hareketlerine" ve "doluluklarına" olanak verdiği için "boşluğun" yattığı söylenebilir. Çalışmada, 59 afişi inceleyip değerlendirdikten sonra, sonuçlan şöyle özetlenebilir : Boşluğun her yönde varlığı "sınırlayıcılığı" veya "kapsayıcılığı" üç boyutlu olmasından kaynaklanmaktadır. Tasarımda kullanılan boşluk kimi zaman "üç boyutluluğu" çağrıştırırken kimi durumlarda "doluluğun varlığını" vurgulamak için tercih edilmektedir. IIBoşluk smırlayıcılığı olan, ancak kendi sınırlan bulunmayan bir kavramdır. Gökyüzünde tek tek algılanan yıldızlan sınırlayan, sının olmayan boşluktur. İki Boyutlu Tasarımda Boşluk, Tasarımcının seçip üstünde tasarımını uyguladığı, hayalinde yaşattığı şekil ve düşüncelerini üstünde canlandırdığı düz iki boyutlu bir yüzeydir. Bu durumda tasarımın uygulandığı düz yüzey gerçekten bir olayın canlandığı yerdir. Hayali boşluk; düz yüzeyler, bu yüzeylerin kapsadığı şekil, renk ilişkileri, perspektif ve imajla anlatılabilen boşluktur l. Bu boşlukta boy ve en olmak üzere iki boyut vardır. Birçok alanda (afiş, dergi kapağı ve ticari amblemler, vb.) kullanır ve şu iki durumla duyulur: 1) Genelde, çerçeveyi sınırlayan alanlar veya o alanlardaki hakim renkle, sınırlanan boşluk ve boşlukta yer alan çeşitli renk ilişkilerin ışığında, değişik boşluklar duyulur. 2) Tasarım ile onu çevreleyen boşluklar arasındaki iUşkinin ışığında; duyulur2. Buna göre de; iki boyutlu tasarımdaki boşluk tasanmcının düşüncesinde bulunan hayali bir şeydir, bu hayal ışığında hareket eder, şekiller alır. Renk ve diğer tasarım öğeleriyle sanatsal ilişkiler kurar. Aynca; araştırmacı yaptığı literatür taraması, bilgi formlan ve değerlendirme doğrultusunda sonuç elde edilmiştir. 1 Mirgory BEVLIN: Design Through Discovery, Hold, Rinhart And Winston, Third Edition, New York, 1977S.62 2 Abbas ELRUBAYİ: Elşekil Ve Elhareke Ve Elilakat Elnatice Fi Elamaliyat Eltasmimiye Sunaiyet Elabat,Doktora Tezi,Bağdat Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi,Bağdat,1999,s.27 III