Kültürel bağlamda kadın ve güzellik: Türkiye'de bir iktidar alanı olarak elitler üzerinden güzellik anlayışına ve bir tüketim nesnesine dönüşen kadın sorununa bakış

Günümüz endüstrileşmiş toplumlarında güzellik endüstrisi, özellikle orta ve üst sosyo-ekonomik sınıf ?kadın? ve bedeni için büyüme göstermektedir. Güzellik endüstrisi kapitalist kültür dinamiklerinden beslenir ve gelişir. Bu gelişmenin bir sonucu olarak kadınların, çeşitli ekonomik ve politik söylemlerin ve kitle-iletişim araçlarının da aracılığıyla adeta birer tüketim nesnesine dönüşmeleri, kendilerine yönelik görünüş-kişilik ikilemine düşmeleri, kendilerinin dışında bir güzellik tanımının içine itilmeleri bu çalışmanın temel konularını oluşturmaktadır. Araştırmada bahsi geçen alanları tartışırken, ?elit teorisi?nden yararlanılmıştır. Elit olarak nitelendirilen kişilerin toplum içerisinde bir azınlık olmalarına karşın, kurumsal iktidar ve ?kültürel, simgesel ve ekonomik sermaye? sahibi olmaları ve bu bağlamda güzellik anlayışının yapılanmasında ve toplum tarafından içselleştirilmesinde iktidarı etkileyebilmeleri sebebiyle bu grup üzerinde araştırma yapılmıştır.Güzellik kavramının kökenlerinin sorgulanmasıyla başlanan araştırmada, güzellikve kadın ilişkisi, Türkiye?de Cumhuriyet?in ilk yıllarından tüketim çağına değin tarihsel bir kronoloji içinde ele alınmıştır. Çalışmada, Cumhuriyet ile gelen değişimlere odaklanılmasının nedeni, 1939 yılında sosyal bilimlerde yükselişe geçen ?elit? kavramının Türkiye?de bu dönemde kuramsallaşmış olmasıdır. Cumhuriyet döneminde kadın kimliğinin nasıl bir seyir izlediği ve kapitalist ve ataerkil ideolojilerin güzellik endüstrisiyle işbirliğinin bu sürece etkisi incelenmiş, toplumsal cinsiyet konusunda da feminist teorilerden yararlanılmıştır. Bu bağlamda alan çalışmasının görüşme sorularından ilki kadının toplumsal konumuyla başlamakta, bunda da güzellik hiyerarşisinin etkisi ve bir tüketim nesnesine dönüşen kadın sorunuyla ilişkisi irdelenmektedir.2011 Mart - 2012 Şubat tarihleri arasında 37 kadın, 13 erkek, toplam 50 kişiyle yüz yüze görüşme yapılmış, bu niteliksel alan araştırması sonuçları ?Bulgular ve Değerlendirmeler Bölümü?nde değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, Cumhuriyet?in ilk yılları ile kıyaslandığında, günümüzde kadınların sosyal statüsünde, daha sonra örneklendirilecek olan bir ?geriye dönüş?ün görülmekte olduğu dile getirilmiştir. Görüşülen kişiler bu süreçte kültürel ve ekonomik dönüşümün sonucu olarak beliren birgüzellik anlayışı ve güzellik endüstrisinin araç ve yöntemlerinin etkisi altında ?farklı?, fakat ortak bir ?kadın sorunu? tanımlamaktadırlar: ?Tüketim nesnesine dönüşen kadın?. Katılımcılar, fiziksel güzelliğin kadına kısa süreli ve devamı olmayan bir güç getirdiğini,xixancak bunun yanında da akıl ve kişilik özelliklerini barındıran ?bütüncül bir güzellik anlayışı?nın (holistic beauty) gerekliliğini savunmuşlardır. Ayrıca bu kişilerin ortakiddiası, eril tahakkümün altında iktidara ilişkin bir ?kadın korkusu? yattığı üzerinedir. Son olarak, kadınlığın bir tüketim nesnesine dönüşmesi sorununa karşı ?kadınlık bilinci? önerisi getirilmiştir. Temel Kavramlar: Güzellik, kadın, kadın bedeni, kültür, elit, iktidar, hiyerarşi, hegemonya, medya, moda, model, güzellik endüstrisi, tüketim, sağlık, kozmetik/estetik cerrahi, feminizm, toplumsal cinsiyet, ?güzellik getirisi?, ?bütüncül güzellik?, ?kadınlık bilinci?, ?kadın korkusu?.