Kültürel mirasın korunması bağlamında İstanbul medreseleri: Caferağa Medresesi üzerine nitel bir araştırma

Bu tezde, ulusal ve yerel düzeyde kültürel mirasın korunması ve yeniden işlevlendirilmesi, kent kültürü ve kimliği bağlamında uluslararası kültürel mirası koruma politika ve uygulamaları ile etkileşimi çerçevesinde ele alınmıştır. Bu kapsamda İstanbul'un kültürel çeşitliliğinin bir ifadesi olan İstanbul medreselerinden Caferağa Medresesi örneğinde, koruma ve yeniden işlevlendirme faaliyetleri ile bu faaliyetlerin toplumsal ve kültürel yansımalarının çözümlenmesi amaçlanmıştır. Tezde kültür kavramından hareketle kent kültürü ve kimliği çözümlenmiş, sosyo-kültürel inşa olarak değerlendirilen kültürel miras modern dönemdeki yaygın tezahürleri bakımından ele alınmış ve Türkiye'de kültürel mirasın korunmasına yer verilmiştir. İstanbul medreseleri tarihsel, kurumsal ve kültür varlığı olarak incelenmiş, örnek uygulama olarak Caferağa Medresesi'nde gerçekleştirilen nitel araştırma bulgularına yer verilmiştir. Bu kapsamda etnografik bir durum çalışması yapılmış; 4 farklı yarı yapılandırılmış soru formu aracılığıyla Medrese'nin kullanıcılarından çeşitli 15 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, gözlemde bulunulmuş, ilgili literatürden ve çevrimiçi kaynaklardan faydalanılmıştır. Kültürel mirasın korunması 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası alanda benimsenen bir olgu olmuştur. Uluslararasılaşan kültürel miras, küreselleşme sürecinde günümüz kent kültürünün ve kimliğinin yaygın olarak karakterize olduğu çokkültürlülük-kültürel çeşitlilik ve ekonomik ilişkiler bakımından önem kazanmıştır. Bu durum, kültürel mirasın ait olduğu toplumla ilişkisine odaklanan müzeleştirme tartışmalarını beraberinde getirmiştir. Türkiye deneyiminde Sultanahmet kentsel turizm bölgesindeki Caferağa Medresesi'nin korunmasında ve yeniden işlevlendirilmesinde, söz konusu uluslararası bağlam ile etkileşim kurulmuştur. Bu etkileşimde, İstanbul kent kültüründe özellikle kültür-sanat ve turizm-tanıtım alanlarında yer edinen Medrese, toplumsal ve kültürel ilişkiler bakımından tamamen müzeleştirilen bir mekândan ziyade kısmi olarak müzeleştirilen bir mekân olarak değerlendirilebilir. Uluslararası bağlam ile kurulan etkileşim çerçevesinde bu ilişkiler keskin sınırlarla değil akışkan şekilde vuku bulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kültür, Kent Kültürü, Kent Kimliği, Kültürel Miras, Kültürel Mirasın Korunması, Yeniden İşlevlendirme, Metalaştırma, Müzeleştirme, Caferağa Medresesi.