Kültürel zekanın ihracat performansına etkisinde örgütsel yeteneklerin aracılık rolü: Batı Akdeniz işletmeleri üzerine bir araştırma

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ'ler) için özellikle uluslararası faaliyetlere girişme sürecinde küresel pazarların karmaşık hale gelmesi ve ulusal kültürlerin etkisi sonucunda kültürel yetkinlikler ve bilişsel yetenekler farklı kültürel ortamlardan doğan zorlukları aşmada kilit faktörler haline gelmiştir. Söz konusu tespitlerden hareketle bu çalışma ilk olarak, ihracat yapan KOBİ'lerin sahiplerinin ve yöneticilerinin kültürel zekâ düzeylerinin işletmelerinin ihracat performansına olan etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Ayrıca ikinci olarak, çalışma bu etkileşimde işletmelerin örgütsel yetenekleri arasında sayılan uluslararası bilgi edinme yetenekleri ve uluslararası pazarlara uyum yeteneklerinin aracılık rolünü açığa çıkarmayı da amaçlamıştır. Çalışmada anket tekniği uygulanarak Türkiye'de Batı Akdeniz Bölgesinde yer alan Antalya, Burdur ve Isparta illerinde faaliyet gösteren işletmelerin sahiplerinden ve yöneticilerinden oluşan 408 kişilik bir örneklemden veriler toplanmıştır. Anketler, 7'li Likert tipi ölçekler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler için geçerlilik ve güvenilirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır ve araştırma modelinde yer alan araştırma hipotezleri yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Ancak öncesinde yapılar arasında ilişkinin olup olmadığı korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, araştırma modelinde yer alan tüm değişkenler arasında anlamlı, orta düzeyde ve pozitif yönde ilişkiler tespit edilmiştir. Analiz sonuçları, kültürel zekânın üç alt boyutu (meta-bilişsel, bilişsel ve davranışsal KZ) ile ihracat performansı arasındaki ilişkide uluslararası bilgi edinme yeteneğinin aracılık etkisinin olduğunu göstermiştir. Kültürel zekânın iki alt boyutu (meta-bilişsel ve davranışsal KZ) ile ihracat performansı arasındaki ilişkide uluslararası pazarlara uyum yeteneğinin aracılık etkisinin olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bilgiler, başta ihracat yapabilme yeteneğine sahip KOBİ'ler olmak üzere ilgili diğer tüm işletmelere de faydalı olacak ve bu işletmelerin sahiplerine ve ihracatla ilgili karara verici konumundaki tüm yöneticilere özgü bakış açıları verebilecek şekilde önerilere dönüştürülmüştür.