Kur'ân'da Ehl-i Kitâb'ın talep ve iddiaları ile onlara verilen cevaplar

Ehl-i Kitâb terkibi, "kitap ehli, kendilerine kitap verilenler" ile "ümmi olmayan; okuma yazma bilenler" manasını ifade eden Kur'ânî bir kavram olup, esasen, "Semâvî bir Kitaba İnananlar" anlamını muhtevidir. Bu bağlamda, kendileri de bir kitap (Kur'ân) sahibi olan Müslümanlara da "Ehl-i Kitâb" denilebileceği açıktır. Ancak Kur'ân'da geçen bu kavramla kastedilenler, Müslümanlar dışındaki kitap sahibi din mensuplarıdır. Kur'ân'da "Ehl-i Kitâb" terkibine eş değer anlamda bir de, "Ehl-i Zikir" tabiri kullanılmaktadır ki, bununla Tevrat ve İncil hakkında bilgi sahibi olan Ehl-i Kitâb âlimleri kastedilmiştir. Kur'ân, bu gibi tabirleri kullanarak, kendilerine ilahi kitap verilenleri diğerlerinden ayırmakta ve onlara daha farklı bir tarzda hitap etmektedir. Böylece Kur'ân, zaman zaman, Hıristiyanı överken, bazen de Yahûdîler başta olmak üzere onlardan bir kısmını sert bir şekilde eleştiriye tabi tutmaktadır. Bu eleştiri ve muhatapları oluşun Kur'ân-ı Kerîm'deki en güzel yansıması, Ehl-i Kitâb'ın Allah'ın emir ve yasaklarına karşı bazen münakaşa bazen de isyan manasına gelecek iddia ve talepleri ile bunlara Kur'ân-ı Kerîm'de verilen cevapların tek tek âyetlerle ifade edilmesidir. Bu iddia ve talepler zikredilirken Kur'ân'ın vahyedilme amacına uygun olarak, özelde Ehl-i Kitâb; genelde tüm insanlığa tenkit, tehdit, eleştiri, tavsiye ve öğretilerde bulunulması da; Ehl-i Kitâb'ı muhatab alan Kur'ân'ın hedef odaklı yaklaşımını ortaya koymaktadır.