Kur'ân-ı Kerîm'in sözdiziminde fâ'il ile mef'ûllerin yer değişimi ve Türkçeye tercümesindeki gelişmeler (Aynü'l-Hayât tercümesi bir model olarak)

Bu tez, Kur'an-ı Kerîm'in sözdiziminde mefûlün öne alınması (Takdim) ve fâilin geriye bırakılması (Tehir) işlemlerinin sözdizimsel ve retorik (söylemsel) etkilerini incelemekte olup, Arapça metin ile Türkçe çevirisi olan 'Aynü'l-Hayât arasında karşılaştırmalı dilbilimsel bir tahlil gerçekleştirmektedir. Çalışmanın öncelikli amacı, cümle içindeki mefûlün yer değiştirmesinin anlamın ince nüanslarına nasıl etki ettiğini ve bu değişikliklerin çeviride nasıl yansıtıldığını keşfetmektir. Bu sorunu ele almak için araştırma iki yönlü bir yaklaşım benimser. İlk olarak, mefûlün takdim edildiği ayetlerin belirlenebilmesi için Kur'an-ı Kerim'in metni sistematik bir şekilde incelenmiştir. Bu ayetler, 'Aynü'l-Hayât tefsiri ve Diyanet İşleri Meali'nden alınan Türkçe çevirileriyle birlikte bir tabloya belli bir sıralamaya göre toplanmıştır. İkinci olarak, bu ayetler ve çevirileri üzerinden karşılaştırmalı bir dilbilimsel analiz yapılmış ve Arapça metinde nesnenin öne alınmasıyla oluşturulan nüansların çevirilerde nasıl aktarıldığı değerlendirilmiştir. Bulgular, Kuran dilinin karmaşık dilbilimsel yapısını doğru ve derin bir şekilde anlaşılabilmesi için Nahiv (dilbilgisi) ve Belâgatın (retorik) ayrılmaz bir şekilde birleşmesi gerektiğini teyit eder. Ayrıca, Arapça ve Türkçe arasındaki dilbilgisel farklılıkların, Arapça cümlelerde öznenin veya nesnenin yerinin değiştirilmesinin (öne alınması veya geriye bırakılması) amaçladığı etkinin, Türkçeye çevrildiğinde bazen belirsizleşebileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, araştırma, Arapça edebiyatı içinde bu konu üzerine yapılan çalışmaların dağınık olduğunu ve sistematik bir şekilde düzenlenmediğini ortaya koymaktadır. Bu yapısal eksiklik, özellikle mefûl ve fâilin yer değiştirmesi konusunda klasik alimlerin görüşlerini kapsamlı bir şekilde anlamaya çalışan araştırmacılar ve çevirmenler için önemli bir zorluk oluşturmaktadır. Bu yapı eksikliği, özellikle takdim ve tehir konusunda klasik bilginlerin anlayışlarını kapsamlı bir şekilde anlamaya çalışan araştırmacılar ve çevirmenler için önemli bir zorluk oluşturmaktadır. Ayrıca, bu durum Türkçe Kuran çalışmalarında var olan bir eksikliği ortaya çıkarır, çünkü bu önemli dilbilimsel olguya görece az önem verilmiştir, bu da bu alanda daha fazla bilimsel çalışma yapılması gerektiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Takdim, tehir, nazm, mefûl (nesne), fâil (özne), Kur'an, Türkçe çeviri