Kur'an ve sünnete göre mescidin fonksiyonları

Bu çalışmada, insanlığın var olduğu günden bu yana, insan hayatında önemli bir yere sahip din ve ibadet olgusunun ana merkezi olan mabedlerin, İslâm dinindeki karşılığı anlamında kullanılan mescidler ele alınmıştır. Mescidler ele alınırken, bu kavramın taşıdığı anlam ve mesajın daha iyi anlaşılabilmesi için, Kur'ân-ı Kerîm'de mescidler için ve mescidlerle bağlantılı olarak hangi kavramların kullanıldığı incelenmiş, bu kavramlardan mescidlerle ilgili önemli nüanslara sahip olanları alt başlıklar halinde ele alınmıştır. Nitekim bu kavramların incelenmesi, mescidlerin sahip olduğu anlam ve önemin tespitinde önemli rol oynamaktadır. Mescidlerin, Müslümanların hayatında sahip olduğu ve üstlendiği rolün anlaşılabilmesi amacıyla, çalışmada mescidlerle alakalı Müslümanlara yüklenen misyon ve sorumluluklar, mescidlerin inşâ ve imarı, dikkat edilmesi gereken noktalar, zikir ve zor dönemlerde mescidlerin durumu açısından incelenmiş ve tarafımızca yorumlanmıştır. Bu anlamda özellikle son dönem Müslümanlarının mescidlere atfettikleri değer, sorumluluk ve misyonların değil, İslâm'ın mescidlerde görülmesini istediği ve öğütlediği misyonların oluşturduğu bir çerçeve baz alınmıştır. Bununla ilgili olarak, bilhassa zarar verme amacı taşıyan mescidlerin -Mescid-i Dırâr özelinde- nitelikleri değerlendirilmiş, konuya dikkat çekilmiştir. Son olarak, mescidlerin sahip oldukları temel fonksiyonlar, İslâm'ın temel kaynakları Kur'ân-ı Kerîm ve sünnet rehberliğinde ele alınmıştır. Bu anlamda, Müslüman toplum hayatının şekillenmesinde belirleyici ve yönlendirici olan ibadet, eğitim, askerî, diplomatik ve sosyal-gündelik hayat konuları açısından mescidlerin taşıdığı fonksiyonların değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmeler, konuyla doğrudan bağlantılı rivayetler ve bu rivayetlerden çıkarılabilecek mesajlar üzerinden yapılmış ve çalışmanın amacına uygun biçimde sonuçlandırılmıştır. Anahtar kelimeler: Kur'ân, Sünnet, Mescid, Fonksiyonlar, İbadet