Kuraklık stresine dayanıklı pamuk ıslahında üstün ebeveyn ve melez kombinasyonlarının belirlenmesi

Bu çalışma, 2001 - 2002 yıllarında, amaç doğrultusunda seçilen 5 ana ve 3 baba pamuk (Gossypium hirsutum L.) genotipinin kullanılması ile Çoklu Dizi ( Line x Tester) kantitatif analiz yöntemi uyarınca oluşturulan populasyonda, incelenen özellikler yönünden, genetik yapıyı incelemek, F: melez gücünü saptamak, uygun anaç ve melez kombinasyonlarını belirlemek amacı ile T.C Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme alanında, tesadüf blokları deneme deseninde, 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Oluşturulan populasyonda incelenen; bitki boyu, yaprak alanı, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, koza sayısı, bitki kütlü pamuk verimi, ilk el kütlü oranı, lif inceliği, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı ve lif kopma uzaması özelliklerinin yönetiminde eklemeli; koza ağırlığı, koza kütlü pamuk ağırlığı, çırçır randımanı ve 100 tohum ağırlığı özelliklerinin yönetiminde eklemeli olmayan gen etkilerinin önemli olduğu; odun dalı sayısı, ilk el kütlü oranı, lif inceliği, lif kopma uzaması özellikleri için olumsuz; incelenen diğer özellikler için olumlu yönde heterosis oluştuğu; bitki boyu için Stoneville 453 ve Cabu CS 2-1-83; yaprak alanı için Kurak 2; odun dalı sayısı için Cabu CS 2-1-83 ve Blightmaster; koza sayısı için Stoneville 453; kütlü pamuk verimi için Blightmaster; ilk el kütlü oranı için Maraş 92 ve Cabu CS 2-1-83; çırçır randımanı için Erşan 92; lif uzunluğu ve lif kopma dayanıklılığı için Sicala 33; lif kopma uzaması için Blightmaster pamuk çeşitlerinin en iyi genel uyuşma yeteneği gösteren anaçlar olduğu; bitki boyu için Tamcot CD 3H x Stoneville 453 ve Cabu CS 2-1-83 x Stoneville 453; yaprak alanı için Blightmaster x Erşan 92; odun dalı sayısı ve lif kopma uzaması için Cabu CS 2-1-83 x Maraş 92; meyve dalı sayısı için Kurak 2 x Maraş 92; koza sayısı ve kütlü pamuk verimi için Blightmaster x Stoneville 453; ilk el kütlü oranı için Blightmaster x Maraş 92; çırçır randımanı için Tamcot CD 3H x Erşan 92; lif inceliği için Tamcot CD 3H x Stoneville 453; lif uzunluğu için Tamcot CD 3H x Maraş 92; lif kopma dayanıklılığı için Sicala 33 x Stoneville 453 melez kombinasyonlarının en ümitvar melezler olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Pamuk, kuraklık stresi, genel ve özel uyuşma yeteneği, heterosis,