Kuraklık stresine maruz bırakılan yerel gevaş fasulyesinde trehaloz uygulamasının fizyolojik ve moleküler etkilerinin belirlenmesi

Tez çalışmasında, kuraklık stresi uygulanan fasulyede (Gevaş yerel genotipi ve Gina ticari çeşidi) trehaloz uygulamasının morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Kuraklık stresi uygulamasında, %100 sulama kontrol, % 50 ve % 30 sulamalar ise kısıtlı sulama şeklinde tasarlanmıştır. Literatür araştırmalarına bağlı olarak 10 mM trehaloz 3 gerçek yaprak aşamasında püskürtülerek (eksojen) uygulanmıştır. Trehaloz uygulaması toplam üç kez, birer hafta ara ile yapılmış olup her uygulamadan 48 saat sonra örnekler alınmıştır. Analizler sonucunda; trehalozun uygulanmasının, kuraklık stresi altındaki fasulye çeşitlerinde anlamlı değişimlere neden olduğu belirlenmiştir. Etkilerin belirlenmesi, kuraklık ve trehaloz uygulamasının karşılaştırılması şeklinde yapılmıştır. Klorofil ve fenolik madde içeriklerinin özellikle % 50 sulama trehaloz uygulamasında anlamlı şekilde arttığı tepit edilmiştir. Flavonoid madde içeriğinin ise Gevaş genotipinde arttığı, Gina çeşidinde ise azalmalara neden olduğu belirlenmiştir. Enteresan bir bulgu olarak prolin değerlerinin trehaloz uygulanması ile her iki kısıtlı sulama grubunda azalmalara neden olduğu gözlenmiştir. Yapılan gen (WRKY75, ERF35, TPS9, IRT-1) ekspresyonu değişimleri incelendiğinde ise Trehaloz uygulanan grupların, her iki çeşitte de % 50 trehaloz uygulamasının yukarı yönde regüle edildiği belirlenmiştir. Yapılan uygulamalar, trehalozun her iki fasulye çeşidinde de kuraklık stresine karşı toleransı artırıcı bir etki oluşturduğunu özellikle Gevaş fasulye genotipinde, dengeli ve efektif yanıtlara neden olduğu gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, trehalozun Gevaş fasulye genotipinde doğal stres yanıt mekanizmalarıyla etkileşime girerek stres toleransını artırdığı ve yerel çeşidin kuraklık stresine karşı kullanılabilme potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir.