Küresel fikri mülkiyet hakları politikalarının gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılaşan etkilerinin analizi: Kuzey-Güney-Doğu modeli

Bu tez, fikri mülkiyet haklarının (FMH) gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerindeki farklılaşan etkilerini araştırmaktadır. Fikri mülkiyet haklarına ilişkin anaakım yaklaşım bu hakların mümkün olduğunca sıkı bir şekilde korunması yönünde olsa da, gözlenen gerçekler fikri mülkiyet korumalarının gelişmekte olan ülkelerin teknolojik üretim sektörlerine zarar verebileceğini göstermektedir. Bu kapsamda, bu çalışma, fikri mülkiyet korumalarının etkilerinin ülkeler arasında nasıl farklılaştığını üç ana bölümde araştırmaktadır. Birinci bölümde fikri mülkiyet haklarına ilişkin bazı temel bilgiler ve geniş bir literatür incelemesine yer verilmektedir. İmitasyon tipi üretimin inovasyon ve teknoloji üretimi için önemli bir aşama olması nedeniyle, ikinci bölüm temel olarak imitasyon tipi üretim biçimine odaklanmakta ve "Kuzey-Güney-Doğu Modeli" olarak adlandırmış olduğumuz üç kutuplu bir küresel ekonomi modeli oluşturarak fikri mülkiyet hakları politikalarından kaynaklanan, küresel ekonomik denge değişimlerini betimlemeye çalışmaktadır. Teorik modelin simülasyon sonuçlarına göre, öncelikle gelişmiş ülkeleri temsil eden Kuzey Bölgesi, FMH sıkılaştırıcı politikalardan her durumda fayda sağlamaktadır. İkinci olarak ise, FMH korunmalarının gelişmekte olan ülkeler içerisinde de farklılaşan etkileri söz konusudur ve her birinin kendisine özgü teknolojik potansiyele sahip olduğu gelişmekte olan ülkeleri temsil eden güney ve doğu bölgeleri arasında bir çıkar çatışması ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, güncel veriler ve ekonometrik yöntemler kullanılarak, ampirik bir analiz yapılmıştır. Tahminleme sonuçları, açık bir şekilde gelişmekte olan ülkelerin sıkılaşmış FMH politikalarından zarar görmekte olduğunu, gelişmiş ülkelerin ise bu politikalardan fayda sağladığını göstermektedir. Ampirik bulguları, ikinci bölümde elde edilen çıkarımlar ile biraraya getirdiğimizde daha güçlü FMH korumalarının hem inovasyon, hem de imitasyon tipi teknolojik üretimi azaltarak, gelişmekte olan dünyanın teknolojik gelişimini geciktirdiğini öne sürmek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Fikri Mülkiyet Hakları, İmitasyon, İnovasyon.