Küreselleşme ekseninde bölgeselleşme eğilimleri: Türkiye, İran ve Rusya örneği

Küreselleşme son yüzyıla damgasını vuran, dünyanın küresel bir köy haline gelmesine neden olan dalgalardan biridir. Dünyanın tek bir pazar haline gelmesi ve rekabetçi piyasaların oluşması, bilgi ve iletişim teknolojisinin baş döndürücü bir hızla gelişmesi, sosyo-kültürel alanda kitle kültürlerinin oluşması, güç ve güvenlik kavramlarının değişmesi gibi birçok açıdan değişim ve dönüşümlerin yaşanması ile birlikte toplumsal hayatı etkileyen onlarca sorun da ortaya çıkmaya başlamıştır. Temelleri 16. yüzyılda atılan ulus devlet ise çığ gibi büyüyen sorunlar karşısında tek başına çözüm üretemez hale gelmiştir. Bu çaresizlik ve yetersizlik ulus devleti, kendisine coğrafi, sosyo-kültürel, ekonomik, tarihsel vb. açıdan yakın gördüğü diğer devletler ile işbirliğine sürüklemiştir. İlk olarak ekonomik, siyasi, enerji, sosyo-kültürel ve güvenlik açısından geliştirilen işbirliği zamanla ülkeler arasında bölgesel işbirliği, bölgesel bütünleşme ve bölgesel birlik oluşturma boyutuna kadar ulaşmaktadır. Bölgeselleşme içinde bulunan devletler küresel bir köy haline gelen dünyada ekonomik, siyasi, enerji ve askeri açıdan çok daha güçlü hale gelmiştir. Bu güç yalnızca kendi alanlarında değil; etki ve nüfuz alanlarında bulundurdukları tüm bölgelerde geçerli olmaktadır. Bu araştırmada küreselleşmenin ekseninde şekillenen bölgeselleşme eğilimlerini Türkiye, İran ve Rusya örneği ile ortaya koyarak, üç ülke arasındaki ekonomik, enerji, siyasi ve güvenlik alanındaki çok boyutlu işbirliğini gerektiren sebepleri tüm boyutlarıyla açıklamak ve bu çok boyutlu işbirliğinin zamanla bölgeselleşmeye dönüşebileceğine dair öngörüyü argümanlaştırmak ve geleceğe yönelik tahminlerde bulunmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda çalışma dört ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde çalışma hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiş olup, ikinci bölümde küreselleşme ile ilgili açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise küreselleşme ekseninde şekillenen bölgeselleşme hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise bölgeselleşeme eğilimleri Türkiye, Rusya ve İran örneğinde incelenmiştir. Birincil ve ikincil kaynaklar kullanılarak oluşturulan bu araştırmada küreselleşmenin getirdiği değişimlere ve sorunlara yönelik bölgeselleşmenin bir tamamlayıcı olarak ortaya çıktığı savunulmuştur. Araştırmanın sonunda Türkiye, Rusya ve İran arasındaki ilişkilerin de uluslararası alanda yaşanan sorunlarla paralel bir şekilde geliştiği ve 2000'li yıllardan günümüze kadar olan süreçte Türkiye, İran ve Rusya arasında çok boyutlu bir işbirliğinin oluştuğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Bölgeselleşme, Türkiye, İran, Rusya