Kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bölgesel kalkınma farklılıklarını gidermedeki etkisi

Gerek ülkeler arasında gerekse ülke sınırları içerisinde yer alan bölgeler arasında kalkınma farklılıklarının mevcudiyetini koruduğu herkesçe dile getirilen bir gerçektir. Gelişmiş ekonomiler de dâhil, bölgeler arası kalkınma farklılıkları tam olarak giderilememiştir. Bu nedenle, kalkınma kavramı halen güncelliğini korumakta ve merkezi yönetimlerin öncelikli meseleleri içinde yer almaktadır. Liberalleşen dünya ekonomisi ile birlikte, kaynakların tükenmesi, iklim değişiklikleri ve ekosistemin bozulması kalkınma sorununu her zamankinden daha önemli hale getirmiştir. 1980'lerden sonra liberalleşmeye dayalı politikaların hızlanmasıyla birlikte firmaların piyasalardaki belirleyici rolü daha da artmıştır. Buna bağlı olarak, firmaların kar amacı güden faaliyetlerini ne şekilde yürüttükleri ve kar amacı gütmeyen toplum yararına faaliyetlere ne derecede katılım sağladıkları sorgulanmaya başlanmıştır. Bölgesel kalkınma farklılıklarının giderilmesinde, sermaye gücünü elinde bulunduran firmaların etkin rol oynadığı düşünülmektedir. Firmaların, bulundukları bölgelerin kalkınmasındaki etkisinin yönünü ve boyutunu belirlemek, bölgeler arası kalkınmışlık farklarının azaltılması için uygulanacak politikalara yön verebilir. Bu nedenle, firmaların kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri ile bölgelerin kalkınma düzeyleri arasındaki ilişkinin tespiti büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, firmaların kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin, bulundukları bölgelerin kalkınma düzeyleri üzerinde bir etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, kurumsal sosyal sorumluluk kavramının tanımı ve tarihsel gelişimi, kurumsal sosyal sorumluluk teorileri, paydaşları, boyutları, modelleri ve ölçülmesi ile kurumsal sosyal sorumluluk projeleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, bölgesel kalkınma kavramı ele alınmış; bölgesel kalkınma teorileri, bölgesel kalkınma farklılıklarının nedenleri, bölgesel kalkınma politikalarının amaçları ve kalkınma politikalarının Türkiye'deki tarihsel sürecine değinilmiştir. Sonrasında, kalkınma politikalarının temel ilkeleri ile kurumsal sosyal sorumluluk ilişkisi değerlendirilmiş, kalkınmanın boyutları ile kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri arasındaki bağlantılar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bölgesel kalkınma üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla, birbirine sınır komşusu olan, coğrafi ve kültürel özellikleri benzeyen, ancak gelişmişlik düzeyleri farklı olan beş il merkezinde (Ankara, Konya, Karaman, Aksaray ve Niğde) yapılan saha araştırmasının sonuçlarına yer verilmiştir. Araştırma evrenini oluşturan il merkezlerinde yerleşik, mal üretimi yapan küçük ölçekli firmaların kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri ile bulundukları illerin gelişmişlik düzeyleri ve bölgesel kalkınmadaki sorumluluk düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Birincil veri toplama yöntemi kullanılarak elde edilen bulgulara göre, firmaların kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri ile illerin gelişmişlik düzeyleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktur. Bununla birlikte, kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri ile bölgesel kalkınmadaki sorumluluk düzeyleri arasında istatiksel olarak anlamlı ve aynı yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Firmaların kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri arttıkça, bölgesel kalkınmada kendilerini sorumlu görme düzeyleri de artmaktadır.