Kurumsal sürdürülebilirlik boyutuyla insan kaynakları yönetimi: BİST sürdürülebilirlik endeksinde bir araştırma

Küreselleşen dünyada çevresel, ekonomik ve sosyal sorunların artması teknolojik gelişmelere ayak uyduramamanın zorluğu ile işletmelerin rakipleri ile rekabet etmeleri giderek azalmaktadır. Bu noktada, sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram işletmelere rekabet avantajı sağlayıp yeni bir yönetim anlayışı sunmaktadır. Ayrıca çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlar arasındaki dengenin sağlanmasına katkıda bulunmaktadır. Varlıklarının devamlılığını sağlamak isteyen işletmeler rekabet avantajını sürdürmek için kurumsal sürdürülebilirliği tam anlamıyla gerçekleştirme ve sahip olduğu kaynakları en iyi şekilde kullanabilmelidir. Bu açıdan işletmeleri, rakiplerinden farklı kılan ve onlara rekabet avantajı sağlayan en önemli kaynaklardan biri ''insan''dır. İşletmeler yönetimlerini gerçekleştirirken insan odaklı bir yaklaşımı benimsemeli ve bu durumu sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirmelidirler. İnsan kaynakları yönetimini (İKY) sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirmek, işletmelerin rakiplerine yönelik önemli stratejik bir avantaj sağlamasına yardımcı olmaktadır. Çalışmanın örneklemini Türkiye Borsa İstanbul BIST-Sürdürülebilirlik Endeksi'nde kote (dahil) olan ve sürdürülebilirlik raporları yayınlayan 54 işletme oluşturmaktadır. İşletmelerin sürdürülebilirlik raporlarında yer alan insan kaynakları (İK) uygulamaları içerik analizi ile yüksek performanslı çalışma sistemine göre incelenmiştir. Yüksek performanslı çalışma sistemi Shih ve arkadaşları (2006) tarafından oluşturulan bir modeldir. Bu çalışmada işletmelerin İKY alanında ön planda olan konuları ortaya koymak amaçlanmıştır. Modelin içerisinde yer alan İK uygulamaları; iş yapma yeteneği (işgörenlerin seçimi ve gelişimini destekleyen uygulamalar), işin çalışan için anlamı (işgörenlerin katılımı ve ortak bilgi platformları), iş yapma motivasyonu (işgörenlerin performanslarını etkileyen terfi ve ücret olanakları) ve iş güvencesi olarak sıralanabilir. Çalışmanın sonucunda endekse kote (dahil) olan işletmelerin Shih ve arkadaşları (2006) tarafından oluşturulan YPÇS modelinin iş altyapısı başlığı altında bulunan İK uygulamalarının tercih edildiği belirlenmiştir. Ancak modelde yer alan temel uygulamaları destekleyen İK uygulamalarının işletmeler tarafından tercih edilmediği tespit edilmiştir.