Kuvvetler ayrılığı bağlamında parlamenter sistem ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin karşılaştırmalı analizi

Kuvvetler ayrılığı teorisi, Batı geleneğinde ilk Çağ düşünürü Aristoteles tarafından ortaya atıldığı söylenmiştir. Ancak modern çağda kuvvetler ayrılığı teorisini ilk ortaya atan düşünür, İngiliz düşünürü John Locke' tur. Fakat kuvvetler ayrılığı teorisi, asıl ününü Fransız düşünürü Montesquieu ile kazanmıştır. Kuvvetler ayrılığı teorisi, devleti oluşturan kuvvetlerin birbirleriyle çatışmasını engellemek amacıyla ve her bir kuvvetin kendi görev alanına giren konularda anayasa ve yasalara bağlı olarak hareket etmesini sağlayan bir yönetim modelidir. Kuvvetler ayrılığının amacı, devlet yönetimine gelen siyasal iktidarın keyfi uygulamalara başvurarak yetkilerin kötüye kullanılmasını engellemek için her bir kuvvetin kendi yetki ve sorumluluk alanında sınırlandırmaktır. Bu amaçla temel hak ve hürriyetler güvence altına alınmak istenmektedir. Temel hak ve özgürlüklerin gerçekleşmesi için ise yönetenlerin yönetilenler üzerindeki baskısı ortadan kaldırılmalıdır. Bunu gerçekleştirmek için ise yasama, yürütme ve yargı organları arasında denge ve denetim mekanizması oluşturulmalıdır. Kuvvetler ayrılığı ile vatandaşın özgür gelişimi güvence altına alınmış olacaktır. Parlamenter hükümet sistemi İngiliz Devlet gelenekleri etrafında şekillenmiş bir hükümet sistemidir. Parlamenter hükümet sisteminde yürütme organı, yasama organı içinden çıkar ve yine yasama organına karşı sorumlu olur. Parlamenter hükümet sistemi yumuşak kuvvetler ayrılığına dayanır. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ise Türk siyasal hayatında şekillenmiş kuvvetler ayrılığı ilkesine dayanan bir hükümet sistemidir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütme organı, yasama organı içinden çıkmaz ve hem yürütme organı hem de yasama organı doğrudan halk tarafından seçilir. Bu çalışmada, kuvvetler ayrılığı bağlamında parlamenter hükümet sistemi ile Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi karşılaştırılarak incelenmiştir.